A+ A A-

Polacy z wyboru

Polacy z wyboru. Rodziny pochodzenia niemieckiego w Warszawie w XIX i XX wieku Polacy z wyboru. Rodziny pochodzenia niemieckiego w Warszawie w XIX i XX wieku
Polacy z wyboru. Rodziny pochodzenia niemieckiego w Warszawie w XIX i XX wieku
Dom Spotkań z Historią, Warszawa: ul. Karowa 20
Wystawa czynna do 28 marca


Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej i Dom Spotkań z Historią w Warszawie zapraszają na wernisaż wystawy Polacy z wyboru. Rodziny pochodzenia niemieckiego w Warszawie w XIX i XX wieku: 26 stycznia 2010 roku, (wtorek), godz. 18.00, Dom Spotkań z Historią, ul. Karowa 20 w Warszawie. Ekspozycja prezentowana będzie do 28 marca br. WSTĘP WOLNY.

Fotografie i dokumenty z warszawskich muzeów, archiwów i zbiorów rodzinnych, większość prezentowana po raz pierwszy, przedstawiają dzieje społeczności pochodzenia niemieckiego w Warszawie w XIX i XX wieku.

Niemcy byli obecni w Warszawie od początków istnienia miasta, a ich migracja nasiliła się w wieku XVIII (gdy na polskim tronie zasiadali Wettynowie) i XIX. W Warszawie - inaczej niż w Łodzi czy Katowicach, gdzie do 1945 roku istniała zwarta i zorganizowana mniejszość niemiecka - przybysze z Niemiec szybko wtapiali się w społeczeństwo polskie i stawali się Polakami i warszawianami. Wystawa przedstawia wkład imigrantów pochodzenia niemieckiego w rozwój architektury, przemysłu, nauki i kultury stolicy, śledzi proces stopniowej i dobrowolnej asymilacji rodzin, które nie tylko oddały wielkie zasługi miastu swoją codzienną pracą, lecz także zapisały piękną kartę solidarności z polskimi dążeniami narodowymi (walka o niepodległość w I wojnie światowej, podczas okupacji i Powstania Warszawskiego).

Tomasz Markiewicz, kurator wystawy: "Tragiczne wydarzenia XX wieku, a zwłaszcza okupacja niemiecka podczas II wojny światowej, zepchnęły na drugi plan w świadomości warszawian fakt, że Warszawa przez stulecia była miastem wielokulturowym, w którym pokojowo żyły różne narodowości. Wystawa przypomina o tych zapomnianych kartach historii stolicy, pokazuje Niemców, którzy przybywali do Warszawy przez ostatnie dwieście lat, ale nie w mundurach wrogich armii, lecz dobrowolnie i w pokojowych zamiarach. Muszę podkreślić, że w przygotowaniu wystawy dużą pomoc okazali nam potomkowie niemieckich rodzin mieszkający dziś w Warszawie."

Pierwsza część ekspozycji prezentuje rodziny, które najdawniej przybyły do Warszawy: Fukierów, Libeltów, Rode i Strausów. Tu swego rodzaju "rekordzistą" jest ród Fukierów z protoplastą Jerzym Fuggerem, osiadłym w Warszawie już w 1515 roku. Od 1810 roku Fukierowie posiadali kamienicę na Rynku Starego Miasta w Warszawie ze słynną winiarnią i jednym z najstarszych na świecie składów win (najstarsze trunki datowano na XVII wiek!). Ostatni z rodu staromiejskich winiarzy, Henryk Maria Fukier, zmarł w 1959 roku. Pamiątką po nim jest restauracja "U Fukiera" w miejscu historycznej winiarni. Z kolei ród Strausów wywodzi się od Krystiana Bogumiła Strausa, szatnego dworu króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Strausowie od kilkunastu pokoleń mieszkają w Warszawie. Podobnie jak potomkowie Libeltów i Rode, aptekarzy i kupców.

Wystawa przezwycięża stereotyp, że przybysze z Niemiec zajmowali się wyłącznie rzemiosłem, handlem lub pracowali w przemyśle. Kolejny rozdział ekspozycji pokazuje wybranych przedstawicieli innych profesji: architektów (Efraim Schröger, Jan Chrystian Schuch, Szymon Bogumił Zug, Jan Fryderyk Heurich, Stefan Szyller), malarzy (Zygmunt Vogel, Józef Brandt, Wojciech Gerson), artystów sceny i muzyków (Józef Elsner, siostry Straus), naukowców (Oskar Kolberg, Samuel Bogumił Linde, Joachim Lelewel), prekursorów polskiej fotografii (Karol Beyer, Konrad Brandel), duchownych (pastor Leopold Otto, bp Juliusz Bursche) oraz wojskowych i działaczy niepodległościowych (Romuald Traugutt, Edward Jürgens, płk Ignacy Boerner, gen. Gustaw Orlicz-Dreszer, gen. Władysław Anders).

W części trzeciej przedstawiono warszawskie rody przemysłowe, w tym tak słynne jak Wedlowie, właściciele fabryki czekolady i słodyczy, Hennebergowie i Wernerowie, reprezentanci branży metalowej, Spiessowie i Klawe, farmaceuci, Ulrichowie, ogrodnicy, Schiele - browarnicy, Gebethnerowie - księgarze, wydawcy i sportowcy. Poza tym także mniej znane jak Kerntopfowie, wytwórcy fortepianów i mecenasi kultury, Wernicowie, wytwórcy instrumentów muzycznych, Weigle - garbarze i Palowie, właściciele fabryki chemicznej "Dobrolin".

Wystawa na pewno ucieszy miłośników Warszawy; prezentujemy m.in. fragmenty najstarszej fotograficznej panoramy stolicy z 1857 roku, wykonanej przez Karola Beyera z wieży kościoła ewangelicko-augsburskiego na pl. Małachowskiego. Atrakcją dla varsavianistów są również fotografie Karola Brandla, pokazujące miasto w drugiej połowie XIX wieku. Nie brak unikatowych dokumentów jak np. dyplom majstra Adolfa Strausa z XIX w. po rosyjsku, polsku i niemiecku, zaświadczenie z 1926 roku z podpisem pierwszego dyrektora Polskiego Radia, Zygmunta Jaxy-Chamca, o zatrudnieniu w Polskim Radiu Władysława Liebelta, czy listy polskich żołnierzy, przedstawicieli omawianych rodzin, z niemieckich obozów jenieckich z czasów II wojny światowej.

Warszawa