updated 10:04 AM CEST, Jul 19, 2018
A+ A A-

Cypr: Bizantyjskie skarby gór Troodos

  • Napisane przez Cezary Rudziński
  • Dział: Globtroter
Cypr: Bizantyjskie skarby gór Troodos Cezary Rudziński

Na skraju górskiej polany stoi niewielki, niepozorny budynek bardziej przypominający z zewnątrz kamienną stodołę, niż świątynię.

A jest to jeden z dziesięciu, wpisanych na Listę Dziedzictwa UNESCO, bizantyjskich skarbów gór Troodos. Ten masyw górski pochodzenia wulkanicznego, z najwyższym szczytem Olimbos (1962 m n.p.m.), wokół którego rozciąga się, liczący 9147 ha Park Narodowy – The Troodos National Forest Park, słynny jest z pięknych widoków oraz bogactwa flory i fauny. Rośnie w nim około 750 gatunków roślin, z czego 72 endemiczne na Cyprze, a wśród nich 12 występujących tylko w tym parku.

Bogata, chociaż nie aż w tak licznych gatunkach, jest także fauna. Zwłaszcza rzadkie ptaki, m.in. sęp płowy, orzeł południowy, pełzacz ogrodowy, czy białorzytka cypryjska.  W Parku Narodowym Troodos wyznaczono 10 szlaków turystycznych o łącznej długości blisko 60 km, a także trzy kempingi. Najwyżej, na wysokości 667 m n.p.m., położoną w tych górach wsią, jest 1,2 – tysięczna, malownicza Kakopetria w Dolinie Solea. I to właśnie w odległości 3 km na południowy zachód od niej stoi wspomniany bizantyjski kościółek pod niecodziennym wezwaniem: św. Mikołaja od Dachu – Agios Nicolaos tis Stegis.

 

DZIESIĘĆ WIEKÓW HISTORII

 

Zbudowany on został w XI wieku jako mała świątynia niewielkiego, nie zachowanego do naszych czasów klasztoru. Ponieważ jednak dosyć płaski dach groził zawaleniem w okresie silnych opadów śniegu, w XIII w. nadbudowano nad nim drugi, bardziej spadzisty. Od tej niezwykłej konstrukcji pochodzi druga cześć nazwy tego kościółka. Dla odróżnienia od innych świątyń i obiektów sakralnych na wyspie pod wezwaniem tego świętego, tak popularnego w kościołach wschodnich. Np. Moni Agios Nicolaos ton Gaton – klasztoru św. Mikołaja od Kotów, nad Jeziorem Słonym w pobliżu Limassol.

Ten drugi dach zakrył niewielką kopułkę umieszczoną, zgodnie z bizantyjską tradycją, na ówczesnym dachu. A przez otwory w kamiennych ścianach zabytkowej świątyni widać obecnie także fragmenty tego pierwszego pokrytego dachówką. Do kościółka tego, zbudowanego na planie krzyża, chociaż z zewnątrz tego nie widać, są dwa wejścia. Ale jego wnętrze jest tak małe, że z trudem mieściło i mieści nie więcej niż 20-30 osób. Jest też, oczywiście, ikonostas i miejsce za ołtarzem przeznaczone wyłącznie dla kapłanów. Byłem już tu dwukrotnie przed laty, ale zabytek ten jest tak interesujący, że chętnie tu wracam, zawsze dostrzegając i dowiadując się o nim czegoś nowego.

 

FRESKI Z SZEŚCIU STULECI

 

Ściany wewnątrz łączą i podtrzymują stare, poczerniale, drewniane belki. Największym skarbem świątyni są jej oryginalne, chociaż zachowane w różnym stanie, freski. Malowano je przez 6 wieków, zapełniając każdy centymetr ścian, stropu i wnętrza kopuły. Jeżeli obecnie są gdzieś puste miejsca, to tylko tam, gdzie freski uległy działaniu czasu i nie zachowały się. Są też ich fragmenty popękane lub z drobnymi skazami, ale także sporo w niemal doskonałym stanie. Przekraczając drzwi tej świątyni, człowiek znajduje się nagle w innym, niezwykłym świecie sztuki i sacrum.

We wnętrzu kopuły górującej nad środkiem kościółka namalowany został, groźnie patrzący na znajdujących się w dole ludzi, Chrystus Pankrator – Władca Świata. Sceny z jego życia, od Narodzin, z karmiącą go Marią, poprzez znane z biblii, np. wskrzeszenie Łazarza, czy wjazd Jezusa na osiołku do Jerozolimy w Niedzielę Palmowa, aż po Ukrzyżowanie na Golgocie i Zmartwychwstanie, zajmują sporo miejsca w różnych częściach fresków. Liczne są także sceny biblijne ze Starego i Nowego Testamentu, wizerunki Matki Bożej oraz świętych. Wśród nich oczywiście patrona kościółka – św. Mikołaja i liczne postacie aniołów.

 

DZIESIĄTKI  SCEN, SETKI POSTACI

 

Jest to swoisty przegląd ortodoksyjnego, sakralnego malarstwa wschodniego w ciągu kilku wieków. Od bizantyjskiego z XI-XIII stuleci oraz nawiązującego do malowideł w starych kościołach chrześcijańskich w Syrii i Kapadocji, poprzez realizm okresu bizantyjskich cesarzy Komenów i Paleologów, po tworzone już po upadku Bizancjum przez rodzimych cypryjskich, lub przyjezdnych artystów. W XI wieku, jak ustalili znawcy tego malarstwa, powstały m.in. sceny Przemienienia Pańskiego na górze Tabor i Wniebowstąpienia. W XII w. Sąd Ostateczny, a w  XIV w., a więc już po położeniu drugiego dachu, Ukrzyżowanie.

Natomiast wspomniany Pankrator dopiero w wieku XV, ale w bardzo tradycyjnym ujęciu znanym już od IV wieku. Scen są dziesiątki, postaci setki. M.in. 40 Męczenników z Sebeste wpychanych przez żołnierzy w lodowate wody anatolijskiego jeziora. Czy świętych: Jerzego i Teodora w średniowiecznych pancerzach i zbroi. Uwagę przyciąga też pięknie rzeźbiony w drewnie i złocony ikonostas z jedenastoma – miejsce pierwszej od lewej jest puste – małymi ikonami w górnej części oraz czterema dużymi na wysokości wzroku: Maryi z Dzieciątkiem, Jezusa z otwartą księgą oraz postaciami świętych po bokach.

 

WOLNO NAM FOTOGRAFOWAĆ !

 

Kompozycję ikonostasu uzupełniają freski na przylegających do niego po obu stronach z boku słupach na planie kwadratów. Można też zajrzeć za Carskie Wrota, tu tylko w postaci nie zasłoniętego otworu na wysokość człowieka. Za nim, w apsydzie, są kolejne freski na stropie, w pasie z medalionami świętych oraz, najbardziej zniszczonymi w części dolnej, ich stojącymi postaciami. I, na pierwszym planie, rzeźbionym drewnianym stołem z krzyżem, przykrytym kapą. Z sufitu zwisają stare lampy, są też inne sprzęty i detale. Zaś niewielkie, umieszczone w licznych miejscach lampy, oświetlają, wyłaniając je z panującego wewnątrz mroku, najciekawsze lub charakterystyczne detale fresków.

A, jak już wspomniałem, pokrywają one nie tylko wnętrza kopuły, strop i ściany, ale także słupy i łuki drzwi oraz przejść między częściami tej maleńkiej świątyni . Po kilka razy wracam w te same miejsca i pokryte malowidłami, także dosyć ciemne zakamarki, aby spojrzeć na nie pod różnym kątem. Także przez wizjer aparatu fotograficznego. Bo chociaż w kilku miejscach, zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz, są tabliczki zabraniające fotografowania, to nasza dziennikarska grupka otrzymała na to specjalne zezwolenie. Oczywiście na robienie zdjęć bez fleszy. Będzie więc nie tylko o czym napisać, ale także co pokazać czytelnikom.



Cezary Rudziński

Zdjęcia autora

Autor uczestniczył w wyjeździe prasowym polskich dziennikarzy, zorganizowanym przez CTO – Cypryjską Organizację Turystyczną.

Warszawa

Polityka Prywatności

W celu realizacji obowiązku informacyjnego, zgodnie z art. 13 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. poniżej przekazujemy „klauzulę informacyjną” z prośbą o zapoznanie się.


Polityka prywatności i przetwarzania danych osobowych

Administratorem Twoich danych osobowych jest Impresja Studio Promocji z siedzibą w Warszawie, przy ulicy Drewnianej 5 lok. 3,. Poniżej znajdziesz wszelkie niezbędne informacje dotyczące przetwarzania Twoich danych osobowych w związku z realizacją usługi informacyjnej.

2. Dane osobowe przetwarzane są w celu w celu świadczenia usług informacyjnych oraz w celach marketingowych. Podstawą prawną jest art. 6 ust. 1 lit a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE - „RODO”).

3. Dane będą przetwarzane w celach marketingowych do momentu wycofania przez Ciebie zgody na takie przetwarzanie.

W zakresie usług Impresja Studio PR Twoje dane będą przetwarzane przez okres, w którym usługi te będą świadczone oraz, w uzasadnionych wypadkach, po zakończeniu ich świadczenia, jednak wyłącznie jeżeli jest dozwolone lub wymagane w świetle obowiązującego prawa np. przetwarzanie w celach statystycznych, rozliczeniowych lub w celu dochodzenia roszczeń. W takim przypadku dane będą przetwarzane jedynie przez okres niezbędny do realizacji odpowiednich celów.

4. Po zakończeniu przetwarzania danych osobowych w pierwotnym celu, dane będą, w uzasadnionych wypadkach, przetwarzane po zakończeniu ich świadczenia, jednak wyłącznie jeżeli jest dozwolone lub wymagane w świetle obowiązującego prawa np. przetwarzanie w celach statystycznych, rozliczeniowych lub w celu dochodzenia roszczeń. W takim przypadku dane będą przetwarzane jedynie przez okres niezbędny do realizacji odpowiednich celów.

5. Podanie danych jest dobrowolne

6. Twoje dane osobowe nie będą przekazywane.

7. Jako administrator Twoich danych, zapewniamy Ci prawo dostępu do Twoich danych, możesz je również sprostować, żądać ich usunięcia lub ograniczenia ich przetwarzania. Możesz także skorzystać z uprawnienia do złożenia wobec Administratora sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych oraz prawa do przenoszenia danych do innego administratora danych. W przypadku wyrażenia dobrowolnej zgody, przysługuje Ci prawo cofnięcia zgody na przetwarzanie danych w dowolnym momencie co nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Informujemy także, że przysługuje Ci prawo wniesienia skargi do organu nadzorującego przestrzeganie przepisów ochrony danych osobowych.

8. Na niniejszej witrynie znajdują się wtyczki społecznościowe serwisu Facebook: „Lubię to”, które są powiązane z serwisem Facebook. Pod naszym artykułami umieszczany jest kod odwołujący się do serwisu Facebook. Używając przycisku „Lubię to”, użytkownik loguje się do serwisu Facebook, w którym obowiązują zasady ochrony prywatności określone przez serwis Facebook.

9. Ta strona zbiera w sposób automatyczny informacje zawarte w plikach cookies i wykorzystuje je w celach statystycznych oraz do usprawnienia funkcjonowania serwisu. Pliki Cookiem są też zbierane przez Google Analytics. Pliki cookies są plikami tekstowymi, które przechowywane są w komputerze użytkownika serwisu.

Wykorzystujemy dwa rodzaje plików cookies – tymczasowe i stałe. Pliki tymczasowe przechowywane są do momentu opuszczenia przez Ciebie naszej strony (poprzez wejście na inną stronę, wylogowanie lub wyłączenie przeglądarki). Pliki stałe przechowywane są w Twoim komputerze do czasu ich usunięcia lub przez czas wynikający z ich ustawień.

W każdej chwili możesz dokonać zmiany ustawień swojej przeglądarki, aby zablokować obsługę plików cookies lub każdorazowo uzyskiwać informacje o ich umieszczeniu w swoim urządzeniu. Inne dostępne opcje możesz sprawdzić w ustawieniach swojej przeglądarki internetowej. Większość przeglądarek domyślnie jest ustawione na akceptację zapisu plików cookies w komputerze. Informacje dotyczące ustawień przeglądarek internetowych dostępne są w jej menu (pomoc) lub na stronie jej producenta.

Korzystając z tej strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie cookies zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki
       

10. Przedstawicielem Administratora jest Tomasz Brzozowski Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.