updated 3:11 PM CEST, Aug 16, 2018
Na żywo:
A+ A A-

Niemcy: Norymberska starówka

  • Napisane przez Cezary Rudziński
  • Dział: Globtroter

Na wzgórzu dominuje zamek z czterema wieżami. Nieco poniżej, po jego lewej stronie, widać wieże dwu gotyckich kościołów.

A całe zbocze pokrywają domy kryte czerwonymi dachówkami, spośród których strzela w niebo kilkanaście wież. Zaś całe miasto otaczają podwójne, solidne mury.

    Tak wygląda Norymberga na jej ręcznie kolorowanej panoramie – drzeworycie z pracowni Michaela Wolgemuta zamieszczonym w jednej z najsłynniejszych książek końca XV wieku napisanej przez Hartmanna Schedla, „Liber Chronicarum” czyli „Kronika świata”, wydrukowanej w tym mieście w roku 1493 w wersji łacińskiej i niemieckiej. Znalazło się w niej około 100 widoków miast, w tym także polskich lub należących obecnie do Polski, m.in. Krakowa – i będącego wówczas osobnym – Kazimierza, Nysy i Wrocławia. Ponad półmilionowa obecnie Norymberga, zniszczona w okresie II wojny światowej niemal tak gruntownie jak Warszawa, wygląda oczywiście obecnie inaczej.

NIEMAL 10 WIEKÓW HISTORII

    Ale jej Stare Miasto nadal otoczone średniowiecznymi murami, których z dawnych około 5 km zachowało się blisko 4 km, z potrójnym zamkiem na północnym krańcu, zachowało dawny układ architektoniczny. Ocalało też trochę zabytkowych budowli, a wśród nich trzy wspaniałe gotyckie kościoły. Norymberga, drugie pod względem wielkości miasto Bawarii i największe w Środkowej Frankonii, ma długą, już niemal 10-wiekową, i burzliwą historię. Pierwsza o niej pisana wzmianka, jako o Nuorenberge, czyli Skalistej Górze, pochodzi z roku 1050.

    We wczesnym średniowieczu w jej okolicach przebiegała granica germańsko – słowiańska. Zaś miasto rozwinęło się na zboczach i u podnóża zamku dzięki uzyskiwanym przywilejom handlowym. Już w XII w. zostało stolicą burgrabstwa, zaś w 1219 r. wolnym miastem Rzeszy. W XIII – XIV w. prowadziły do niego „wszystkie drogi” w tej części Europy, gdyż obok Augsburga było jednym z dwu największych centrów handlowych między północną częścią kontynentu i Rzymem.  A zarazem jednym z największych miast Europy środkowej.

OKRESY CHWAŁY I UPADKU

    Leżąc blisko granicy z Królestwem Czech i niedaleko Pragi – stolicy Świętego Cesarstwa Rzymskiego, Norymberga gościła wielokrotnie jego cesarzy z dynastii Luksemburgów. Karol IV zbudował w niej kościół NMP, tu urodzili się przyszli królowie Czech: Wacław IV i Zygmunt Luksemburski. Ostatni z rządzących nią burgrabiów, Fryderyk VI, sprzedał w 1427 r. swój urząd Radzie Miasta. W dziesięć lat później miasto przeżyło epidemię czarnej ospy, ale dzięki rozwojowi handlu i rzemiosła, a wraz z nimi kultury, Norymberga stała się wkrótce centrum niemieckiego renesansu.

    W 1525 r., gdy u nas król Zygmunt Stary odbierał hołd pruski, miasto przyjęło reformację. To w nim w 1543 r. wydrukowano m.in. najważniejsze dzieło Mikołaja Kopernika, „De revolutionibus orbium ceolestum”, a w 1554 r. pierwszy wydany poza krajem utwór polskiego kompozytora Wacława z Szamotuł. W Norymberdze zmarł w 1533 r. twórca Ołtarza Mariackiego w Krakowie Wit Stwosz (Veit Stoss), a pięć lat wcześniej jego syn Stanisław, również rzeźbiarz. Miasto podupadło jednak podczas wojny trzydziestoletniej (1618-1648), a proces ten pogłębił się w XVIII w.

STRASZLIWA KARA ZA BRUNATNĄ PRZESZŁOŚĆ

    Do tego stopnia, że na początku XIX w. … zbankrutowało. Straciło status Wolnego Miasta, włączone zostało do Bawarii, na czym jednak skorzystało, odradzając się jako centrum przemysłowe. W XX w. trafiło na czarne karty historii nie tylko Niemiec, ale i ludzkości, stając się ważnym centrum nazizmu. To tu ogłoszono w 1935 r. rasistowskie, antysemickie ustawy norymberskie. Odbywały się zjazdy i marsze z pochodniami hitlerowskiej NSDAP. Wznoszono monumentalne budowle nazistowskiej architektury. Miasto i jego mieszkańcy zapłacili za to bardzo wysoką cenę.

    Kilkakrotnie było bombardowane przez aliantów, a w rezultacie amerykańsko – brytyjskiego nalotu 2 stycznia 1945 r. średniowieczne centrum miasta zostało zniszczone w 90%. 16-20 kwietnia 1945 r. Amerykanie rozgromili broniące Norymbergi wojska niemieckie i ROA – Rosyjskiej Armii Wyzwoleńczej gen. Andreja Własowa. A po wojnie odbył się tu słynny proces norymberski nad zbrodniarzami wojennymi. Miasto odbudowano zachowując średniowieczny układ architektoniczny Starówki.

DAWNE I WSPÓŁCZESNE STARE MIASTO

    Ale na miejscach po zburzonych domach z „pruskiego muru” wznoszono przeważnie nawiązujące do ich architektury domy z cegieł o spadzistych dachach, krytych czerwoną dachówką. Widać to doskonale z góry, z murów zamkowych. Powstało też wiele nowoczesnych budowli, ale i odbudowano sporo, tylko częściowo uszkodzonych zabytków. M.in. trzy wspomniane gotyckie kościoły, zachowany w sporym stopniu gotycki kompleks szpitala św. Ducha, dawny spichlerz z lat 1498-1502 i nieliczne domy mieszczańskie. Generalnie, poza paroma wyjątkami, istniejące obecnie domy o konstrukcji szachulcowej, są oryginalne.

    Pojęcie o tym, czym była i jest obecnie norymberska Starówka, daje przejście przez nią w poprzek, z południa na północ. Od stojącej w pobliżu Dworca Głównego zabytkowej Fraunetor – Bramy Dziewiczej w średniowiecznych murach obronnych, do Zamku Cesarskiego. Przez Kőnigstrasse (ul. Królewską), obok gotyckiego kościoła św. Wawrzyńca (Lorenzkirche) – o trzech staromiejskich zabytkowych świątyniach napiszę osobno – przez Most Muzealny (Museumsbrűcke) nad przecinającą Starówkę w połowie, ze wschodu na zachód rzeką Pegnitz, czyli jej część południową nazywaną św. Wawrzyńca.

CENNE ZABYTKI

    Na trasie mija się – i ogląda – odbudowane lub wzniesione po wojnie nowe gmachy użyteczności publicznej i domy mieszkalne. Na niektórych z nich, na narożnikach na wysokości 1-2 pięter, umieszczone są zarówno zabytkowe, jak i wzorowane na nich, figury świętych. Zaś na kilku frontonach, nad ich bramami lub drzwiami, płaskorzeźby, herby i inne elementy zdobnicze. Most Muzealny sam w sobie jest ciekawy, a roztacza się z niego ładny widok na rzekę i leżącą na wschód od niego wyspę oraz stojący nad północnym ramieniem Pegnitz zabytkowy, średniowieczny kompleks szpitalny.

    Północna część Starówki nazywana jest św. Sebalda, od imienia patrona stojącego w jej centrum późnoromańsko – gotyckiego kościoła. Wcześniej wchodzi się jednak na Hauptmarkt – Rynek Główny, na którym rano odbywa się targ spożywczy, a także targi staroci (pchle). Zaś w okresie przed Bożym Narodzeniem słynny Jarmark Bożonarodzeniowy Dzieciątka Jezus, na którym sprzedaje się przede wszystkim wyroby rzemiosła artystycznego. Frontem do tego rozległego placu stoi gotycki Frauenkirche – kościół NMP. Zaś w północno – zachodnim narożniku wznosi się niezwykła „Piękna Studnia” (Schőner Brunnen) z XIV wieku. A ściślej jej kopia, gdyż oryginał przeniesiono do muzeum.

NA DWU BRZEGACH RZEKI PEGNITZ

    Tę wysoką, pozłacaną, 19-metrową budowlę przypominającą szpic gotyckiej kościelnej wieży, zdobi 40 kolorowych figur i stanowi ona jedną z atrakcji miasta. Umieszczony w jej żelaznej kracie pozłacany pierścień jest szczególnie popularny wśród turystów, ale przede wszystkim nowożeńców,  gdyż obracanie nim przynosi podobno szczęście i zapewnia udane potomstwo. Z Rynku Głównego do Zamku Cesarskiego najprostsza droga prowadzi przez plac Sebalda, obok kościoła p.w. tego świętego oraz Starego Ratusza (Altes Rathaus) z początku XVII w., zbudowanego na wzór renesansowych włoskich pałaców miejskich.

    Za nim rozpoczyna się podejście ul. Zamkową (Burgstrasse) na Zamek Cesarski. Najcenniejszym zabytkiem po drodze jest zachowana, najstarsza w mieście, kilkupiętrowa kamienica mieszczańska z końca XVII w. w stylu późnego renesansu i baroku, nazywana Domem Fembo od nazwiska jej właściciela w XIX w. Obecnie mieści się w niej Muzeum Miejskie. Wart zobaczenia jest również Bunkier Sztuki (Historischer Kunstbunker) – podziemne pomieszczenia w których podczas wojny przechowywano zrabowane skarby, m.in. rozebrany na części Ołtarz Mariacki z Krakowa oraz najważniejsze niemieckie, wśród nich regalia królewskie.

ZAMEK, DOM DŰRERA I INNE CIEKAWE BUDOWLE

    Z zamku roztacza się ładna panorama norymberskiej Starówki leżącej na zboczach i u jego podnóża. W pobliżu Placu Bramy Zwierzynieckiej (Tiergärtnertorplatz) u stóp zamku, na rogu ul. Albrechta Dűrera stoi zachowany, oryginalny budynek o konstrukcji szachulcowej, w którym od roku 1509 do śmierci w 1528 żył i pracował ten słynny niemiecki malarz i sztycharz. Mieści się w nim poświęcone artyście muzeum. Zarówno jednak ono, jak i zamek, zasługują na oddzielne relacje.

    W nieco oddalonych od opisywanej trasy częściach miasta otoczonej murami, jest jeszcze, poza opisaną trasą i zabytkami, kilka innych, wartych zobaczenia obiektów. M.in. renesansowy Zamek Tucherów z 1544 r., Germańskie Muzeum Narodowe – częściowo w pomieszczeniach poklasztornych, czy Most Mięsny oraz łańcuchowa Kładka Kettensteg przez rzekę z roku 1824. Dodam, że w norymberskich centrach informacji turystycznej jest sporo bezpłatnych publikacji o atrakcjach miasta. A także po polsku bogato ilustrowana broszura „Jeden dzień w Norymberdze” Waltera Grzesieka w cenie 3.90  €. Pisząc tę relację korzystałem z niektórych zawartych w niej informacjach.

Cezary Rudziński

Zdjęcia autora.

Autor uczestniczył w wyjeździe prasowym zorganizowanym przez przedstawicielstwo w Warszawie DZT – Niemieckiej Centrali ds. Turystyki na zaproszenie Bayreuth Marketing & Tourismus, we współpracy z Tourismus Nuernberg.

Warszawa

Polityka Prywatności

W celu realizacji obowiązku informacyjnego, zgodnie z art. 13 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. poniżej przekazujemy „klauzulę informacyjną” z prośbą o zapoznanie się.


Polityka prywatności i przetwarzania danych osobowych

Administratorem Twoich danych osobowych jest Impresja Studio Promocji z siedzibą w Warszawie, przy ulicy Drewnianej 5 lok. 3,. Poniżej znajdziesz wszelkie niezbędne informacje dotyczące przetwarzania Twoich danych osobowych w związku z realizacją usługi informacyjnej.

2. Dane osobowe przetwarzane są w celu w celu świadczenia usług informacyjnych oraz w celach marketingowych. Podstawą prawną jest art. 6 ust. 1 lit a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE - „RODO”).

3. Dane będą przetwarzane w celach marketingowych do momentu wycofania przez Ciebie zgody na takie przetwarzanie.

W zakresie usług Impresja Studio PR Twoje dane będą przetwarzane przez okres, w którym usługi te będą świadczone oraz, w uzasadnionych wypadkach, po zakończeniu ich świadczenia, jednak wyłącznie jeżeli jest dozwolone lub wymagane w świetle obowiązującego prawa np. przetwarzanie w celach statystycznych, rozliczeniowych lub w celu dochodzenia roszczeń. W takim przypadku dane będą przetwarzane jedynie przez okres niezbędny do realizacji odpowiednich celów.

4. Po zakończeniu przetwarzania danych osobowych w pierwotnym celu, dane będą, w uzasadnionych wypadkach, przetwarzane po zakończeniu ich świadczenia, jednak wyłącznie jeżeli jest dozwolone lub wymagane w świetle obowiązującego prawa np. przetwarzanie w celach statystycznych, rozliczeniowych lub w celu dochodzenia roszczeń. W takim przypadku dane będą przetwarzane jedynie przez okres niezbędny do realizacji odpowiednich celów.

5. Podanie danych jest dobrowolne

6. Twoje dane osobowe nie będą przekazywane.

7. Jako administrator Twoich danych, zapewniamy Ci prawo dostępu do Twoich danych, możesz je również sprostować, żądać ich usunięcia lub ograniczenia ich przetwarzania. Możesz także skorzystać z uprawnienia do złożenia wobec Administratora sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych oraz prawa do przenoszenia danych do innego administratora danych. W przypadku wyrażenia dobrowolnej zgody, przysługuje Ci prawo cofnięcia zgody na przetwarzanie danych w dowolnym momencie co nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Informujemy także, że przysługuje Ci prawo wniesienia skargi do organu nadzorującego przestrzeganie przepisów ochrony danych osobowych.

8. Na niniejszej witrynie znajdują się wtyczki społecznościowe serwisu Facebook: „Lubię to”, które są powiązane z serwisem Facebook. Pod naszym artykułami umieszczany jest kod odwołujący się do serwisu Facebook. Używając przycisku „Lubię to”, użytkownik loguje się do serwisu Facebook, w którym obowiązują zasady ochrony prywatności określone przez serwis Facebook.

9. Ta strona zbiera w sposób automatyczny informacje zawarte w plikach cookies i wykorzystuje je w celach statystycznych oraz do usprawnienia funkcjonowania serwisu. Pliki Cookiem są też zbierane przez Google Analytics. Pliki cookies są plikami tekstowymi, które przechowywane są w komputerze użytkownika serwisu.

Wykorzystujemy dwa rodzaje plików cookies – tymczasowe i stałe. Pliki tymczasowe przechowywane są do momentu opuszczenia przez Ciebie naszej strony (poprzez wejście na inną stronę, wylogowanie lub wyłączenie przeglądarki). Pliki stałe przechowywane są w Twoim komputerze do czasu ich usunięcia lub przez czas wynikający z ich ustawień.

W każdej chwili możesz dokonać zmiany ustawień swojej przeglądarki, aby zablokować obsługę plików cookies lub każdorazowo uzyskiwać informacje o ich umieszczeniu w swoim urządzeniu. Inne dostępne opcje możesz sprawdzić w ustawieniach swojej przeglądarki internetowej. Większość przeglądarek domyślnie jest ustawione na akceptację zapisu plików cookies w komputerze. Informacje dotyczące ustawień przeglądarek internetowych dostępne są w jej menu (pomoc) lub na stronie jej producenta.

Korzystając z tej strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie cookies zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki
       

10. Przedstawicielem Administratora jest Tomasz Brzozowski Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.