Ostrzeżenie
  • JFolder::pliki: Ścieżka nie jest folderem. Ścieżka: /home/kur365/domains/kurier365.pl/public_html/images/20358.
  • JFile::read: Nie można otworzyć pliku: /home/kur365/domains/kurier365.pl/public_html/media/k2/assets/js/jquery.magnific-popup.min.js?v2.7.1.
  • JFile::read: Nie można otworzyć pliku: /home/kur365/domains/kurier365.pl/public_html/media/k2/assets/js/k2.frontend.js?v2.7.1&sitepath=/.
Uwaga
  • There was a problem rendering your image gallery. Please make sure that the folder you are using in the Simple Image Gallery Pro plugin tags exists and contains valid image files. The plugin could not locate the folder: images/20358
updated 5:47 AM CEST, Jun 30, 2017
A+ A A-

Egipt: Esna – sanktuarium boga Chnuma

  • Napisane przez Cezary Rudziński
  • Dział: Afryka
Wyróżniony Egipt: Esna – sanktuarium boga Chnuma

W głębokiej na niemal 10 metrów niecce poniżej współczesnego poziomu ulic, prawie w centrum miasta Esna na zachodnim brzegu Nilu, trochę ponad 50 km na południe od Luksoru, wznosi się imponujący gmach, mieszczący w środku salę hypostylową antycznego boga Chnuma. Jest to zaledwie fragment dawnego, poświęconego mu sanktuarium, odkrytego przypadkowo przez żołnierzy Napoleona na początku XIX wieku, a odkopanego dzięki Augustowi Mariette (1821-1881), francuskiemu historykowi, archeologowi i egiptologowi szczególnie zasłużonemu w badaniach Egiptu faraonów, założycielowi Muzeum Starożytności (Muzeum Egipskiego) w Kairze.

Pozostałe części tego kompleksu architektonicznego - ostatniej takiej budowli starożytnego Egiptu - wzniesionej już w czasach greckich, pod panowaniem Ptolemeuszy oraz rzymskich, znajdują się pod centrum miasta. A wyburzenie domów i innych współczesnych budowli, aby się do nich dostać, nie wchodzi oczywiście w grę. Esna, mimo iż ze wschodnim brzegiem rzeki, na którym leżą Luksor i najsłynniejsze w nim sanktuarium egipskiej starożytności w Karnaku, a 135 km dalej na południe miasto Asuan, łączy ją blisko 900-metrowej długości tama o 120 śluzach i most, stosunkowo rzadko odwiedzana jest przez turystów.

Turyści trafiają tu rzadko

Nie znajduje się bowiem w programach typowych wycieczek. Przed laty, zanim oddano tu do użytku drugą dużą śluzę do przepuszczania statków, aby podnieść je, lub opuścić na inny poziom rzeki, a do jedynej ówczesnej dla obu kierunków – w górę i w dół Nilu – trzeba było czekać w kolejce po kilka godzin, wycieczkowce przybijały do tutejszej przystani. A turyści mogli wychodzić na ląd i mieli wystarczająco dużo czasu aby nie tylko zwiedzić świątynię Chnuma, ale i zobaczyć centrum oraz nabrzeże miasta. Obecnie najłatwiej dojechać tu z Luksoru pociągiem – stacja kolejowa znajduje się na wschodnim brzegu – lub autobusem. A na brzeg zachodni przejść, ewentualnie dojechać taksówką.
I naprawdę warto wybrać się tutaj, bo główny zabytek jest bardzo ciekawy. W mitologii egipskiej Chnum był bowiem stwórcą świata i człowieka. Ulepić go miał z gliny, podobnie jak cały świat, i ukształtować na kole garncarskim. Przy czym kształtował, według wierzeń, każdego człowieka jeszcze przed jego narodzeniem. Trudno tu nie dostrzec pewnej analogii do późniejszego Boga Jedynego – Jehowy, Boga Ojca i Allaha głównych religii monoteistycznych. Oczywiście w starożytnym Egipcie nie był on bogiem jedynym, chociaż utożsamiano go także z bogiem słońca Re. Występował więc także pod imieniem Chnum-Re.

Różne role boga z głową barana

Był zarazem bóstwem płodności oraz dawcą wody, odpowiedzialnym za życiodajne wylewy Nilu. Kult Chnuma wywodził się w wyspy Elefantyny w obecnym Asuanie, gdzie tworzył triadę z boginiami Satis i Anukis. W innych miejscach jego kultu, który rozszerzył się na północ, zwłaszcza tu w Esnie, z boginiami Satis i Neit. Zaś w Heliopolis z bogami Szu, Ozyrysem i Gebem. Przedstawiany był jako długorogi baran, lub mężczyzna z głową barana, modelujący na kole garncarskim parę ludzi.
Esna (arab. Isnā) w egipskich czasach antycznych była ważnym miejscem handlowym na szlaku karawan, a zarazem miejscem kultu bogów. Z tym, że wówczas nazywała się Iunyt lub Te-Snit. Po grecku Latópolis – nazwę tę nadano jej na cześć największego z kilkudziesięciu gatunków ryb żyjących w tej rzece, Okonia Nilowego (Lates Niloticus). Po koptyjsku zaś – jest to nadaj ważny ośrodek koptyjskiego chrześcijaństwa - Sne. Sanktuarium, którego odkopaną częścią jest Sala Hypostylowa, poświęcone triadzie: Chnum, Neith i Heka, zaczęto wznosić w czasach XVIII dynastii faraonów, za panowania Ptolemeusza VIII, w II w p.n.e. Chociaż są również w nim starsze detale, m.in. ościeżnica bramy z czasów Totmesa II.

Co najmniej dwa wieki budowy

Przy czym nowy kompleks świątynny zbudowano na ruinach wcześniejszego ośrodka kultu. Budowę zakończono zaś dopiero za panowania cesarzy rzymskich Klaudiusza i Wespazjana. Na murach i ścianach świątyni zachowały się płaskorzeźby i teksty poświęcone zarówno tym cesarzom, jak i Komodusowi, Domicjanowi, Titusowi, Trajanowi oraz Markowi Aureluszowi. Przede wszystkim jednak Chnumowi i boginiom z jego triady. A także Ptolemeuszowi III, dobroczyńcy miasta Letopolis oraz Ptolemeuszom: V, VI i VIII. Fronton sali hypostylowej – jednej z kaplic dawnego sanktuarium, przez którą prowadziło do niego wejście – opiera się na 6 kolumnach. Z badań uczonych wynika, że wzniesiono ją dopiero w dwa wieki później, niż główne części tego kompleksu.

{gallery}20358{/gallery}
Jak już wspomniałem nieodstępne, gdyż znajdują się prawdopodobnie nadal, przynajmniej częściowo, pod fundamentami domów centrum miasta. A jeszcze późniejsze są zachowane płaskorzeźby przedstawiające wspomnianych rzymskich cesarzy. Sala hypostylowa ma rozmiary 33 na 16,5 metra, a jej strop wsparty jest na 24 kolumnach ponad 13-metrowej wysokości. Zakończonych przeważnie wspaniale zachowanymi kapitelami o tematyce roślinnej, stanowiącymi ogromną różnorodność form. Żaden z nich nie powtarza się. To jeden z elementów wyjątkowości tej świątyni.

Tajemnicze hieroglify

Drugim jest bogactwo hieroglifów na jej ścianach. Głównie o tematyce religijnej. Przy czym wielu z nich nie udało się dotychczas odczytać. Są to bowiem napisy kryptograficzne z pionowymi rzędami hieroglifów, wśród których powtarzają się wizerunki barana – w narożniku południowym – i krokodyla – we wschodnim, z prawej strony. Przypuszcza się, że są to teksty z hymnami do boga Chnuma. Ale czy rzeczywiście, może okazać się dopiero, gdy komuś uda się je rozszyfrować. Bardzo ciekawe jest również zdobnictwo stropu. Znajdują się na nim przedstawienia astronomiczne i astrologiczne z różnymi stworami, jak np. wielki skorpion czy dwugłowy wąż.
Dodam, że po odkryciu tego zabytku, odsłonięciu go oraz oczyszczeniu z ziemi i śmieci, jakie nawarstwiły się w ciągu stuleci, był on w połowie XIX wieku wykorzystywany jako magazyn bawełny. Współczesna Esna, to przede wszystkim miasto handlowo-rzemieślnicze i obsługi elektrowni wodnej oraz wspomnianych śluz. Z zaporą na Nilu zbudowaną przez Brytyjczyków w 1906 roku, po koronie której przebiega droga, z mostem wzniesionym w 1990 roku oraz dwiema śluzami dla dużych statków. Od strony Nilu dominantą miasta jest minaret meczetu stojącego niemal przy nabrzeżu. A także usytuowana nieco głębiej w centrum miasta, świątynia chrześcijańska. Meczetów jest tu oczywiście więcej, w wolnej chwili warto zajrzeć również na miejscowy bazar.

12°C

Warszawa

Fair

Humidity: 52%

Wind: 11.27 km/h

  • 23 Oct 2015 16°C 6°C
  • 24 Oct 2015 15°C 12°C
Polub nas na Facebooku

Jeśli uważasz, że są tu wartościowe teksty po prostu polub :).

Dziękujemy

Redakcja Kurier365.pl