Ostrzeżenie
  • JFolder::pliki: Ścieżka nie jest folderem. Ścieżka: /home/kur365/domains/kurier365.pl/public_html/images/18598.
  • Nie powiodło się załadowanie pliku XML.
Uwaga
  • There was a problem rendering your image gallery. Please make sure that the folder you are using in the Simple Image Gallery Pro plugin tags exists and contains valid image files. The plugin could not locate the folder: images/18598
updated 4:45 PM CEST, Oct 20, 2018
Na żywo:
A+ A A-

Meksyk: Uxmal i iguany u stóp Piramidy Wróżbity

Wyróżniony Meksyk: Uxmal i iguany u stóp Piramidy Wróżbity Fot.: Cezary Rudziński

Ze szpary między kamieniami wysuwa się najpierw ostrożnie szpiczasty łeb. Rozgląda uważnie, po czym na rozgrzany kamień wypełza całe cielsko gada o chyba najbardziej prehistorycznym wyglądzie spośród żyjących obecnie na ziemi.

To co najmniej 60 – centymetrowej długości iguana. Legwan średniej wielkości bardzo lubiący wygrzewać się w słońcu w czasie wolnym od polowania na pokarm. A tu, w meksykańskim Jukatanie, w ruinach opuszczonego ostatecznie przed ponad 5 wiekami i odkrytego w dżungli w XIX stuleciu miasta Majów Uxmal, od 1996 r. na Liście Dziedzictwa UNESCO, słońca i ciepła na brakuje.

Gad w obiektywie

Leży ono bowiem wśród wzgórz Puuc. Powoli podnoszę aparat i zaczynam fotografować to egzotyczne, szaro zielonkawe cielsko. Nagle, ja ich nawet początkowo nie zauważam, pojawiają się jacyś przechodzący w pobliżu ludzie. Gad natychmiast znika w szczelinie. Nie daję za wygraną, spokojnie czekam. Po dobrej chwili iguana sprawdza, czy może bezpiecznie wrócić do ulubionego zajęcia. Spoza sąsiedniego kamienia wysuwa się łeb, a następnie cielsko następnej, o bardziej beżowym ubarwieniu. Bezszelestnie fotografuję je. Ale gdy tylko poruszam się, aby odejść, obie natychmiast znikają.
Uxmal (nazwę tę wymawia się Uszmal) co w języku Majów znaczy „Zbudowane po raz trzeci" ( chociaż archeolodzy znaleźli ślady pięciu kolejnych osad w tym miejscu) jest kolejnym terenem wykopaliskowym dawnej kultury Majów w Meksyku. Miasto, a ściślej zachowane ruiny najważniejszych budowli, powstało między wiekiem VI i X n.e. na ubogim w wodę terenie. Z jego przeszłości wiadomo, że założyli je i mieszkali w nim – w szczytowym okresie do 25 tys. ludzi – Majowie, a od X wieku plemiona Tolteków. Z odczytanych w hieroglifach tekstów wynika, że jednym z ważnych władców w IX w. był Chaak (lub Chan Chak) K'ak'nal Ajaw.

Kraina boga deszczu - Chaca

Za panowania którego powstały najważniejsze z zachowanych budowli. Dlaczego miasto zostało porzucone, dokładnie nie wiadomo. Mieszkańcy przenieśli się prawdopodobnie do rozwijającego niedaleko miasta Chitchen Itza, gdzie były lepsze warunki bytowe, zwłaszcza woda. W Uxmal głównym jej „źródłem" były bowiem dosyć rzadkie opady. Zbierano ją i przechowywano w kamiennych cysternach. Archeolodzy odkryli bardzo skomplikowany system jej przesyłania. Zrozumiałe więc jest, że najważniejszym dla dawnych mieszkańców bóstwem był bóg deszczu Chaca.
Przedstawiające go maski i inne wyobrażenia zachowały się w wielu miejscach. Największe w postaci jednego z wejść do największej spośród trzech tutejszych piramid. Na obszarze nieco ponad kilometra kwadratowego odkryto kilka zabytkowych budowli, niektóre o nie do końca znanym przeznaczeniu. Odkrywcy nadali im, chyba na podstawie pierwszych skojarzeń, trochę dziwacznie brzmiące nazwy. Wspomnianą, najwyższą – 39 metrowej wysokości piramidę, zbudowaną na dosyć niezwykłym planie elipsy, nazwali Pirámide del Adivino – Wróżbity, Wróża, ewentualnie Czarownika.

Piramida Wróżbity i Czworokąt Mniszek

Ma ona kilkupoziomową konstrukcję schodkową, zbudowano w – i na niej – pięć świątyń, z których górne dostępne są po bardzo stromych schodach. Świątynie te znajdują się w wewnętrznych komorach, zaś główna stoi na szczycie piramidy. Od zachodu sąsiaduje z nią duży kompleks jednopoziomowych budynków wzniesionych na kamiennym podwyższeniu o kształcie czworokąta, z dużym kwadratowym placem pośrodku. Budowla ta składa się z 74 małych pomieszczeń stojących szeregowo jedno obok drugiego. Mnie kojarzy się ona z koszarami.

{gallery}18598{/gallery}
Ale odkrywcy zobaczyli w nich coś w rodzaju cel zakonnych i nazwali Cuadrángulo de las Monjas – Czworokątem Mniszek, co bywa tłumaczone także jako Dom Kapłanek. Archeolodzy sadzą jednak, że była to szkoła wojskowa lub królewska, ewentualnie kompleks pałacowy. Budowla ta jest pięknie zdobiona kamiennym kratami, ozdobnymi maskami boga deszczu Chaca oraz rzeźbionymi wężami. Dodam, że jest to, obok Piramidy Wróżbity i paru innych tutejszych budowli, jeden z najcenniejszych zabytków architektury Majów w stylu nazywanym Puuc.

Najcenniejsze zabytki

Nieco ponad 200 metrów na zachód od Czworokąta Mniszek stoi druga, trochę niższa piramida, a obok niej znajduje się zespół cmentarny nazywany El Grupo del Cementerio. W południowej części terenu wykopaliskowego, ale też w pobliżu, gdyż wszystko tu położone jest w stosunkowo niewielkiej odległości, stoi największy zespół ruin zachowanych w różnym stopniu. Składa się on z trzeciej na tym terenie, Wielkiej Piramidy, która jest nieco niższa od opisanej Piramidy Wróżbity, chociaż ma chyba trochę większą podstawę. Do znajdującej się na niej świątyni ozdobionej kamiennymi maskami Chaca i wizerunkami papug, prowadzą 30 metrowej wysokości schody.
Największą uwagę w tym zespole zwraca jedna zachowana wysoka ściana, chyba niegdyś pałacu, z grzebieniastą attyką. Jej zwieńczenia skojarzyły się archeologom z... gołębnikiem i taką nazwę – El Palomar – otrzymała. Do tej grupy budynków przylega jeszcze El Templo del Sur – Świątynia Południowa. Zaś kilkanaście metrów dalej w kierunku wschodnim stoi najdłuższy, blisko 100–metrowy, szeroki na 12 i wysoki na 8 m., też jednopoziomowy budynek wzniesiony na kilkustopniowej kamiennej platformie, Palacio del Gobernador – Pałac Gubernatora. Składa się właściwie z trzech budynków połączonych przejściami, łącznie o 14 pomieszczeniach różnej wielkości.

Ołtarz jaguarów

Był on prawdopodobnie pałacem królewskim Ma ściany obłożone płytami wapiennymi bogato zdobionymi w górnej części. A także ozdobne gzymsy, ciągnące się na całej długości fryzy, półkolumny, kolumny przy wejściach i inne elementy dekoracyjne. Uważany jest za arcydzieło architektury w stylu Puuc. Zbudowany został w IX-X wiekach na większej, rozległej platformie otoczonej kilku poziomowym schodkowym kamiennym murem z prowadzącymi na górę schodami. Po środku znajdującego się na tej platformie placu stoi kamienny Ołtarz Jaguarów. Jest to rzeźba dwugłowego jaguara, w świecie Majów kojarzonego z wodzami i królami.
Niemal w samym centrum terenu wykopalisk stoi prostokątny, jednopoziomowy budynek z fryzem kolumnowym, nad którym jego budowniczowie umieścili kamienne wizerunki małych żółwi. A odkrywcy nadali mu nazwę Dom Pod Żółwiami. Ma on fasadę koloru ceglanego. Zaś między nim i Czworokątem Mniszek rozciąga się Juego de Pelota – długie, wąskie boisko do gry w piłkę – pelotę. Mającej charakter nie tyle sportowy co rytualny. Ma ono powierzchnie 34 x 10 m oraz wysokie na 7,4 m mury boczne, od których odbijano ciężką piłkę kauczukową podczas meczów kończących się śmiercią przegranych.

Zasłużeni odkrywcy

Zachowały się także ruiny lub fragmenty kilku innych mniejszych budynków, m.in., Casa de la Iguana – Dom Iguany, Dom Starej Kobiety, Plaza de los Pájaros – Plac Ptaków, ale pozostają one w cieniu najwspanialszych budowli. Jak już wspomniałem, ruiny Uxmal odkryte zostały w XIX wieku. W 1835 roku odwiedził je hrabia Jean Fédéri Maximielien de Waldek, zasłużony w badaniu ruin Palenque, o którym wspominałem pisząc o tamtym miejscu. Prace badawcze prowadził m.in. północnoamerykański odkrywca John Lloyd Stephen.
Rysunki wykonywał architekt i rysownik Frederick Catherwood, fotografował Francuz Désiré Charnay i inni. Ale poważniejsze prace badawcze podjęto tu dopiero pod koniec lat 20-tych XX w., zaś pierwsze rekonstrukcyjne w 1936 roku. Jest bardzo prawdopodobne, że ostatnie słowo archeologów na tym terenie nie zostały jeszcze powiedziane. Podobnie zresztą jak w wielu innych miejscach Meksyku. Ocenia się bowiem, że w przeszłości Uxmal zajmował powierzchnię około 10 km², a więc znacznie większą niż dotychczas przebadana i udostępniona do zwiedzania.

Warszawa

Polityka Prywatności

W celu realizacji obowiązku informacyjnego, zgodnie z art. 13 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. poniżej przekazujemy „klauzulę informacyjną” z prośbą o zapoznanie się.


Polityka prywatności i przetwarzania danych osobowych

Administratorem Twoich danych osobowych jest Impresja Studio Promocji z siedzibą w Warszawie, przy ulicy Drewnianej 5 lok. 3,. Poniżej znajdziesz wszelkie niezbędne informacje dotyczące przetwarzania Twoich danych osobowych w związku z realizacją usługi informacyjnej.

2. Dane osobowe przetwarzane są w celu w celu świadczenia usług informacyjnych oraz w celach marketingowych. Podstawą prawną jest art. 6 ust. 1 lit a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE - „RODO”).

3. Dane będą przetwarzane w celach marketingowych do momentu wycofania przez Ciebie zgody na takie przetwarzanie.

W zakresie usług Impresja Studio PR Twoje dane będą przetwarzane przez okres, w którym usługi te będą świadczone oraz, w uzasadnionych wypadkach, po zakończeniu ich świadczenia, jednak wyłącznie jeżeli jest dozwolone lub wymagane w świetle obowiązującego prawa np. przetwarzanie w celach statystycznych, rozliczeniowych lub w celu dochodzenia roszczeń. W takim przypadku dane będą przetwarzane jedynie przez okres niezbędny do realizacji odpowiednich celów.

4. Po zakończeniu przetwarzania danych osobowych w pierwotnym celu, dane będą, w uzasadnionych wypadkach, przetwarzane po zakończeniu ich świadczenia, jednak wyłącznie jeżeli jest dozwolone lub wymagane w świetle obowiązującego prawa np. przetwarzanie w celach statystycznych, rozliczeniowych lub w celu dochodzenia roszczeń. W takim przypadku dane będą przetwarzane jedynie przez okres niezbędny do realizacji odpowiednich celów.

5. Podanie danych jest dobrowolne

6. Twoje dane osobowe nie będą przekazywane.

7. Jako administrator Twoich danych, zapewniamy Ci prawo dostępu do Twoich danych, możesz je również sprostować, żądać ich usunięcia lub ograniczenia ich przetwarzania. Możesz także skorzystać z uprawnienia do złożenia wobec Administratora sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych oraz prawa do przenoszenia danych do innego administratora danych. W przypadku wyrażenia dobrowolnej zgody, przysługuje Ci prawo cofnięcia zgody na przetwarzanie danych w dowolnym momencie co nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Informujemy także, że przysługuje Ci prawo wniesienia skargi do organu nadzorującego przestrzeganie przepisów ochrony danych osobowych.

8. Na niniejszej witrynie znajdują się wtyczki społecznościowe serwisu Facebook: „Lubię to”, które są powiązane z serwisem Facebook. Pod naszym artykułami umieszczany jest kod odwołujący się do serwisu Facebook. Używając przycisku „Lubię to”, użytkownik loguje się do serwisu Facebook, w którym obowiązują zasady ochrony prywatności określone przez serwis Facebook.

9. Ta strona zbiera w sposób automatyczny informacje zawarte w plikach cookies i wykorzystuje je w celach statystycznych oraz do usprawnienia funkcjonowania serwisu. Pliki Cookiem są też zbierane przez Google Analytics. Pliki cookies są plikami tekstowymi, które przechowywane są w komputerze użytkownika serwisu.

Wykorzystujemy dwa rodzaje plików cookies – tymczasowe i stałe. Pliki tymczasowe przechowywane są do momentu opuszczenia przez Ciebie naszej strony (poprzez wejście na inną stronę, wylogowanie lub wyłączenie przeglądarki). Pliki stałe przechowywane są w Twoim komputerze do czasu ich usunięcia lub przez czas wynikający z ich ustawień.

W każdej chwili możesz dokonać zmiany ustawień swojej przeglądarki, aby zablokować obsługę plików cookies lub każdorazowo uzyskiwać informacje o ich umieszczeniu w swoim urządzeniu. Inne dostępne opcje możesz sprawdzić w ustawieniach swojej przeglądarki internetowej. Większość przeglądarek domyślnie jest ustawione na akceptację zapisu plików cookies w komputerze. Informacje dotyczące ustawień przeglądarek internetowych dostępne są w jej menu (pomoc) lub na stronie jej producenta.

Korzystając z tej strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie cookies zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki
       

10. Przedstawicielem Administratora jest Tomasz Brzozowski Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.