Ostrzeżenie
  • JFolder::pliki: Ścieżka nie jest folderem. Ścieżka: /home/kur365/domains/kurier365.pl/public_html/images/23682.
  • Nie powiodło się załadowanie pliku XML.
Uwaga
  • There was a problem rendering your image gallery. Please make sure that the folder you are using in the Simple Image Gallery Pro plugin tags exists and contains valid image files. The plugin could not locate the folder: images/23682
updated 12:32 PM CEST, Sep 18, 2018
Na żywo:
A+ A A-

Turcja: Kariye, najpiękniejsze bizantyjskie mozaiki i freski

  • Napisane przez Cezary Rudziński
  • Dział: Azja
Wyróżniony Turcja: Kariye, najpiękniejsze bizantyjskie mozaiki i freski Fot.: Cezary Rudziński

Piękne są bizantyjskie mozaiki i freski zachowane w świątyni, od ponad 80 lat muzeum, Hagia Sophia – Mądrości Bożej w Stambule. Ale za najpiękniejsze uważane są te, które znajdują się w Kariye – Kościele Chrystusa Zbawiciela na Chorze - też w dawnym Konstantynopolu i również, od 1948 roku, muzeum.

Początki tego kościoła datowane są na IV wiek. Zaś nazwa „na Chorze", czyli na wsi, oznacza, że pierwotnie stał on poza murami miejskimi zbudowanymi przez cesarza Konstantyna Wielkiego, kilka kilometrów na północny zachód od cesarskiego pałacu w stolicy Bizancjum.

Zasłużeni fundatorzy

Później kościół ten znalazł się wewnątrz jej nowych, potężnych murów obronnych przesuniętych w latach 412-439 przez cesarza Teodozjusza II (401-450) dalej na zachód. Obecnie znajduje się on w dzielnicy Fatih, około kilometra na północny wschód od Edirnekapi – Bramy Edirne w dawnych murach Bizancjum. Po tamtej świątyni pozostały jednak tylko ślady, głównie w pamięci i dokumentach. Gdyż nowa, zachowana, z późniejszymi przebudowami, do naszych czasów, wzniesiona została na miejscu pierwszej w latach 1077-1081. Jej fundatorką była Maria Doukaina, teściowa cesarza Alexiosa I.
Przebudowana zaś po raz pierwszy już w XII wieku przez jej wnuka Izaaka Komnenosa, trzeciego syna cesarza. W dwa wieki później, w latach 1315-1321 kościół przeszedł kolejną przebudowę oraz rozbudowę i otrzymał także aktualny kształt.
Ozdobiony też został najpierw kolorowymi mozaikami, następnie zaś freskami ufundowanymi przez Theodorosa Metochitesa. Teologa, filozofa, historyka, astronoma oraz kanclerza i skarbnika cesarza Andronikosa III. Fundator na starość został mnichem w przykościelnym klasztorze, pochowany został w jednej z kaplic.

Pod wpływem włoskiego Renesansu

Kościół otrzymał klasyczną bizantyjską formę jednonawowej świątyni na planie krzyża greckiego, z wielką kopułą centralną wspartą na czterech kolumnach. I pięcioma mniejszymi kopułkami. Jego główną część wewnętrzną stanowi Naos z niszą modlitewna w narteksie. Prowadzi do niej część wejściowa oraz zewnętrzny przedsionek Paraklezjon dobudowany na początku XIV w. w kształcie litery „L" od frontu oraz z prawej strony. Ściany, wnętrza kopuł oraz korytarze pokryte są mozaikami oraz freskami.

{gallery}23682{/gallery}
Ich piękno zawdzięczają temu, że zostały wykonane – mozaiki z kolorowych kamieni rzecznych i z Morza Marmara – nie w zgodzie i ortodoksyjnymi kanonami sztuki bizantyjskiej, lecz już pod wpływem wczesnego Renesansu włoskiego. Chociaż ich główne cykle tematyczne: Żywot Maryi Panny i Żywot Jezusa Chrystusa przedstawione są chronologicznie, zgodnie z Nowym Testamentem. Pierwotnie pierwszy z tych cykli mozaik składał się z 20 scen, z których zachowało się, nie wszystkie w dobrym stanie, 18. Natomiast drugi z 28 scen.

Skarby sztuki chrześcijańskiej przetrwały w meczecie

Poza tymi cyklami jest w kościele 9 dużych mozaik przedstawiających Chrystusa Pankratora i jego przodków od Adama do Jakuba, Marię i jej drzewo genealogiczne, „Modlitwę" Ojca i Matki wraz z fundatorem przebudowy kościoła Izaakiem Komnenosem i zasłużoną zakonnicą Melane. Ponadto postacie św. św. Piotra i Pawła. Kilkanaście zachowanych, też w różnym stanie, fresków namalowanych w latach 1320-1321 przedstawia różne sceny ze Starego i Nowego Testamentu.
Te wspaniałe dzieła sztuki przetrwały do naszych czasów, gdyż podczas przekształcania w 1511 roku kościoła w meczet Kariye przez wielkiego wezyra Atika Ali Paszę po rządami sułtana Bayezida II, zostały one zamalowane wapnem lub przykryte deskami. Dobudowano też wówczas minaret stojący dotychczas. Po rewolucji tureckiej meczet przestał pełnić rolę miejsca modłów muzułmanów, a w 1948 roku zamieniony został w muzeum. Odpowiednie badania i przygotowanie do prac renowacyjnych przeprowadzili Thomas Whittemore i Paul A. Underwood z Bizantine Institute of America, a następnie Dumbarton Oaks Center.

Trzyetapowa rewaloryzacja

Gdy byłem tu po raz pierwszy w latach 80. mozaiki i freski były odsłonięte, ale - podobnie jak cała budowla - w różnym stanie. Od 2012 roku trwają prace restauracyjne podzielone na 3 etapy i zaplanowane na wiele lat. Cały kościół otoczony jest rusztowaniami oraz pokryty foliowymi płachtami. Jak wygląda z zewnątrz, można zobaczyć tylko na dużych zdjęciach na otaczającym świątynię płocie. Podobnie większość mozaik i fresków z ich opisem, gdyż główna część kościoła – Naos - jest niedostępna. Tak samo zresztą jak część pozostałych fragmentów dawnej świątyni, bądź odnawianych właśnie mozaik i fresków.
Zwiedzać i oglądać można więc tylko ich część. Przy czym oświetlenie pozostawia wiele do życzenia. Przeważnie są to punktowe reflektorki skierowane na najważniejsze sceny lub ich detale. Fotografowanie, dozwolone bez użycia fleszy, jest więc bardzo utrudnione, a jego rezultaty dalekie od zadowalających. Ale turystów nie brakuje, chociaż jest ich o wiele mniej, niż w pozostałych głównych i najpopularniejszych zabytkach Stambułu: muzeach Hagia Sophia i Topkapi oraz meczetach: Suleymaniye – Sulejmana Wspaniałego i Sultanahmet – Błękitnym. Pomimo tych ograniczeń warto tu jednak przyjechać i zobaczyć w oryginałach, chociażby tylko część, tak wspaniałych skarbów sztuki bizantyjskiej.

Warszawa

Polityka Prywatności

W celu realizacji obowiązku informacyjnego, zgodnie z art. 13 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. poniżej przekazujemy „klauzulę informacyjną” z prośbą o zapoznanie się.


Polityka prywatności i przetwarzania danych osobowych

Administratorem Twoich danych osobowych jest Impresja Studio Promocji z siedzibą w Warszawie, przy ulicy Drewnianej 5 lok. 3,. Poniżej znajdziesz wszelkie niezbędne informacje dotyczące przetwarzania Twoich danych osobowych w związku z realizacją usługi informacyjnej.

2. Dane osobowe przetwarzane są w celu w celu świadczenia usług informacyjnych oraz w celach marketingowych. Podstawą prawną jest art. 6 ust. 1 lit a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE - „RODO”).

3. Dane będą przetwarzane w celach marketingowych do momentu wycofania przez Ciebie zgody na takie przetwarzanie.

W zakresie usług Impresja Studio PR Twoje dane będą przetwarzane przez okres, w którym usługi te będą świadczone oraz, w uzasadnionych wypadkach, po zakończeniu ich świadczenia, jednak wyłącznie jeżeli jest dozwolone lub wymagane w świetle obowiązującego prawa np. przetwarzanie w celach statystycznych, rozliczeniowych lub w celu dochodzenia roszczeń. W takim przypadku dane będą przetwarzane jedynie przez okres niezbędny do realizacji odpowiednich celów.

4. Po zakończeniu przetwarzania danych osobowych w pierwotnym celu, dane będą, w uzasadnionych wypadkach, przetwarzane po zakończeniu ich świadczenia, jednak wyłącznie jeżeli jest dozwolone lub wymagane w świetle obowiązującego prawa np. przetwarzanie w celach statystycznych, rozliczeniowych lub w celu dochodzenia roszczeń. W takim przypadku dane będą przetwarzane jedynie przez okres niezbędny do realizacji odpowiednich celów.

5. Podanie danych jest dobrowolne

6. Twoje dane osobowe nie będą przekazywane.

7. Jako administrator Twoich danych, zapewniamy Ci prawo dostępu do Twoich danych, możesz je również sprostować, żądać ich usunięcia lub ograniczenia ich przetwarzania. Możesz także skorzystać z uprawnienia do złożenia wobec Administratora sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych oraz prawa do przenoszenia danych do innego administratora danych. W przypadku wyrażenia dobrowolnej zgody, przysługuje Ci prawo cofnięcia zgody na przetwarzanie danych w dowolnym momencie co nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Informujemy także, że przysługuje Ci prawo wniesienia skargi do organu nadzorującego przestrzeganie przepisów ochrony danych osobowych.

8. Na niniejszej witrynie znajdują się wtyczki społecznościowe serwisu Facebook: „Lubię to”, które są powiązane z serwisem Facebook. Pod naszym artykułami umieszczany jest kod odwołujący się do serwisu Facebook. Używając przycisku „Lubię to”, użytkownik loguje się do serwisu Facebook, w którym obowiązują zasady ochrony prywatności określone przez serwis Facebook.

9. Ta strona zbiera w sposób automatyczny informacje zawarte w plikach cookies i wykorzystuje je w celach statystycznych oraz do usprawnienia funkcjonowania serwisu. Pliki Cookiem są też zbierane przez Google Analytics. Pliki cookies są plikami tekstowymi, które przechowywane są w komputerze użytkownika serwisu.

Wykorzystujemy dwa rodzaje plików cookies – tymczasowe i stałe. Pliki tymczasowe przechowywane są do momentu opuszczenia przez Ciebie naszej strony (poprzez wejście na inną stronę, wylogowanie lub wyłączenie przeglądarki). Pliki stałe przechowywane są w Twoim komputerze do czasu ich usunięcia lub przez czas wynikający z ich ustawień.

W każdej chwili możesz dokonać zmiany ustawień swojej przeglądarki, aby zablokować obsługę plików cookies lub każdorazowo uzyskiwać informacje o ich umieszczeniu w swoim urządzeniu. Inne dostępne opcje możesz sprawdzić w ustawieniach swojej przeglądarki internetowej. Większość przeglądarek domyślnie jest ustawione na akceptację zapisu plików cookies w komputerze. Informacje dotyczące ustawień przeglądarek internetowych dostępne są w jej menu (pomoc) lub na stronie jej producenta.

Korzystając z tej strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie cookies zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki
       

10. Przedstawicielem Administratora jest Tomasz Brzozowski Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.