updated 11:04 AM CEST, Jul 18, 2018
A+ A A-

Perła architektury islamu XXI wieku

  • Napisane przez Cezary Rudziński
  • Dział: Azja
Wyróżniony Perła architektury islamu XXI wieku Fot.: Cezary Rudziński

Najsłynniejszą budowlą sakralną islamu XXI wieku i perłą jego architektury, jest Wielki Meczet Szejka Zajeda w stolicy Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Abu Zabi (Abu Dhabi, Abu Dabi) nad Zatoką Perską. O pełnej nazwie w wersji angielskiej Sheikh Zayed Bin Sultan Al Nahyan Grand Mosque. Znajduje się w nim grobowiec tego zasłużonego władcy największego w ZEA emiratu, z rodu rządzącego nim od 1793 r. po dziś dzień. Urodził się on w 1918 r. i zmarł w 2004 r. w historycznym mieście – oazie Al Ain na wschodzie kraju. Emirem Abu Zabi był od roku 1966 do śmierci.


A zarazem, od 1971 r. pierwszym prezydentem, przez 5 kadencji, także do końca życia, Zjednoczonych Emiratów Arabskich. I... jednym z najbogatszych ludzi świata. Budowa Wielkiego Meczetu zlokalizowanego na wschodnim, przeciwległym do linii wybrzeża i bulwaru Corniche krańcu największej wyspy, na której leży „stolica stolic” Emiratów, trwała kilka lat i zakończyła się w 2007 roku. Ale gdy byłem tu przed siedmioma laty, trwało jeszcze kształtowanie i porządkowanie otoczenia tej ogromnej świątyni. Jest ona pod tym względem szóstym meczetem na świecie.

Miejsca dla 40 tysięcy wiernych

Równocześnie może się w nim modlić, łącznie z wewnętrznym dziedzińcem, 40 tys. wiernych. Z czego w głównej sali modlitewnej ponad 7 tysięcy, w dwu mniejszych bocznych 1,5 tys. Reszta na dziedzińcu o powierzchni 17 tys. m². A przecież muzułmanie modlący się na klęczkach i bijący pokłony w kierunku Mekki, potrzebują na to znacznie więcej miejsca, niż wyznawcy innych religii monoteistycznych. Piękno tego dzieła architektury jego autorzy – projektem zarządzała włoska firma Impregilo – uzyskali korzystając z najpiękniejszych wzorów przeszłości.
Stylu mauretańskiego, także świeckiego, arabskiego Maghrebu w Afryce zachodniej, a zwłaszcza w Hiszpanii (meczet w Kordobie z lat 785-787, o ponad 850 kolumnach w 19 nawach wielkiej sali, zamieniony po rekonkwiście w katolicką katedrę i pałac Alhambra z XIV w. w Granadzie). Ale także mogolskiego, zwłaszcza jednego z cudów świata, mauzoleum Tadź (Taj) Mahal (1643 r.) w Agrze nad rzeką Dżamuną (Jamuna) w Indiach. Co widać zwłaszcza w kształcie kopuł.

Materiały i budowniczowie z wielu krajów

Ponadto elementów architektury mameluckiej w Egipcie oraz sławnych meczetów tureckich i fatymidzkich. W budowie uczestniczyło kilkadziesiąt renomowanych światowych firm oraz ponad trzy tysiące pracowników. Wśród nich artystów i rzemieślników z wielu krajów, nie tylko muzułmańskich. Oprócz bowiem Maroka, Pakistanu, Indii, Iranu, Malezji, Turcji i ZEA, byli także z Grecji, Chin, Niemiec, Nowej Zelandii i Wielkiej Brytanii. Również materiały, z których wznoszono ten meczet, zarówno marmury, kamienie półszlachetne i inne, m.in. złoto, szkło kryształowe czy ceramika, pochodziły z różnych państw.

 


Np. biały marmur Sivec, pięknie widoczny także w nocnym świetleniu, również sztucznym, którym pokryto zewnętrzne ściany, kopuły i minarety, przywieziono z Macedonii. W sumie powstała wspaniała, harmonijna całość, w wielu przypadkach nie tylko zachwycająca, ale wręcz zdumiewająca artyzmem. Gmach meczetu zbudowany na planie kwadratu ma centralną, dużą kopułę oraz cztery mniejsze w narożnikach. Również w narożnikach, ale przylegającego do niego wspomnianego dziedzińca otoczonego z trzech stron arkadowymi, krytymi korytarzami z trzema rzędami kolumn każdy, stoją cztery 170 metrowej wysokości minarety.

Arkady, kolumny, gigantyczna kamienna intarsja

Arkadowe korytarze pokryte są kilkunastoma mniejszymi, ale identycznego kształtu, kopułami. Łącznie w meczecie tym jest ich 80. Zaś kolumn ponad tysiąc!. Z jednej strony arkady te i ich kolumnada odbijają się w wodzie lustrzanego basenu. Idealnie gładka, ogromna kamienna posadzka dziedzińca, jest największą w świecie mozaiką o tematyce kwiatowej, wykonaną metodą idealnej intarsji zarówno z białego oraz kolorowych marmurów, jak i kamieni półszlachetnych. Podobną techniką zdobione są wewnętrzne ściany meczetu.
Przy czym ścianę, w której bogato zdobiony mihrab wskazujący kierunek modłów – Mekkę, pokrywa mozaika z 99 słów określających w języku arabskim Allacha. Znakomicie dopasowana do całości jest także kazalnica, wewnętrzne kolumny – w sali głównej jest ich 96 inkrustowanych masa perłową – oraz inne zdobienia, m.in. wewnętrznych części kopuł. Posadzki meczetu pokryte są, oczywiście, dywanami. Największy z nich, w sali głównej, jest zarazem największym na świecie. Ma powierzchnię 5627 m², waży 35 ton i wykonywało go, podobno, przez dwa lata około 1200 tkaczy. Robiąc ponad 2 miliardy splotów.

Żyrandole z miliardów kryształów

Rzucające się w oczy wyposażenie, a zarazem ozdoby meczetu, stanowią też ogromne żyrandole. Jest ich 7, największy ma wysokość 15 i średnicę10 metrów. Wykonano je w Niemczech z milionów kryształów Svarowsky’ego. Pod kolumnadą oraz częściowo dziedzińcem znajdują się wielkie fontanny do rytualnych ablucji przed modłami, łaźnie i toalety. Oczywiście osobne dla mężczyzn i kobiet. Nawet wejścia do nich usytuowane są w różnych miejscach. Przy meczecie jest też, podobno bogata, biblioteka z księgami i innymi publikacjami religijnymi nawet sprzed 200 lat. Ale w niej nie byłem.
To tylko najważniejsze elementy i detale tego meczetu, które oglądać można wielokrotnie i nie znudzić się. Nic dziwnego, że jest on głównym celem przyjazdów do Abu Zabi zarówno muzułmańskich pielgrzymów, jak i turystów. Ich łączna liczba rocznie wynosi już ponad 5 milionów. Mimo, iż w stolicy Emiratów są i inne magnesy przyciągające turystów. Coraz popularniejszy park rozrywki Ferrari World, tor samochodowy Formuły 1, park wodny Yas Waterworld, czy port jachtowy i Yacht Club. Wielki Meczet Szejka Zajeda, jako jeden z nielicznych w ZEA, dostępny jest również dla „niewiernych”.

„Niewierni” mile widziani

Przy czym codziennie od soboty do czwartku od godz. 9.00 do 22.00, w piątki zaś dopiero po głównych tygodniowych modłach, od 16.30. Nieco inaczej w okresie ramadanu oraz w dni muzułmańskich świąt. Kilkakrotnie w ciągu dnia odbywają się w nim bezpłatne zwiedzania z przewodnikiem. Ale od mojego poprzedniego tu pobytu sporo się zmieniło jeżeli chodzi o wchodzenie do meczetu oraz zwiedzania go. Nie ma już swobodnego wstępu wszystkich razem, po zdjęciu obuwia. Wymogi bezpieczeństwa spowodowały wprowadzenie dosyć ostrej kontroli antyterrorystycznej.
W kilku pawilonach, osobnej dla mężczyzn i kobiet. Po jej przejściu przybysze są dzieleni na muzułmanów wchodzących od razu do wnętrza meczet i na turystów – „niewiernych”, którzy najpierw idą, dosyć okrężną drogą, pod kolumnadę i na dziedziniec, a dopiero stamtąd do wnętrza. Ale już w salach modłów nie ma żadnego podziału. Można dowoli oglądać i fotografować to co się chce. No, prawie wszystko. Bo w przypadku kobiet – muzułmanek, należy najpierw uzyskać ich zgodę.

25. najliczniej odwiedzany przez turystów obiekt świata

Co nie zawsze jest proste, gdy trzeba je odróżniać. Turystki, zwłaszcza Europejki, ubierane są przed wejściem w wypożyczane za opłatą czarne szaty aż do stóp, a na głowy, szyje i ramiona muszą założyć zielone szale. Z reguły bowiem okazuje się, że w ubraniach, w których przyjechały, nie są wystarczająco „skromnie” przyodziane, jak na wymogi świętego miejsca. Meczet oświetlany jest również w nocy. Przy czym systemem światła regulowanego zgodnie z księżycowym. Silniejszym w okresie nowiu, słabszym pełni oraz w fazach przejściowych. Unikalne jest oświetlenie wnętrza. Jest to więc budowla naprawdę warta poznania.
Byłem w niej już dwukrotnie i jeżeli kiedyś znowu będę w Abu Zabi, na pewno przyjadę i do tego meczetu. Podobnie, jak odwiedzam przy każdej okazji, aby je podziwiać i odnawiać wrażenia, sporo innych świątyń różnych religii, zamków, pałaców oraz najbardziej atrakcyjnych miejsc zarówno w świecie, jak i w naszym kraju. O popularności meczetu szejka Zajeda najlepiej świadczy fakt, że trafił on na listę 25 najliczniej odwiedzanych przez turystów obiektów świata. Jest bowiem w nim co oglądać i podziwiać. Na temat kosztu wzniesienia tego „cudu świata” nie udało mi się niczego znaleźć. Tu, w kraju ropy naftowej, miliony, a nawet miliardy dolarów, mają drugorzędne znaczenie.



Warszawa

Polityka Prywatności

W celu realizacji obowiązku informacyjnego, zgodnie z art. 13 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. poniżej przekazujemy „klauzulę informacyjną” z prośbą o zapoznanie się.


Polityka prywatności i przetwarzania danych osobowych

Administratorem Twoich danych osobowych jest Impresja Studio Promocji z siedzibą w Warszawie, przy ulicy Drewnianej 5 lok. 3,. Poniżej znajdziesz wszelkie niezbędne informacje dotyczące przetwarzania Twoich danych osobowych w związku z realizacją usługi informacyjnej.

2. Dane osobowe przetwarzane są w celu w celu świadczenia usług informacyjnych oraz w celach marketingowych. Podstawą prawną jest art. 6 ust. 1 lit a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE - „RODO”).

3. Dane będą przetwarzane w celach marketingowych do momentu wycofania przez Ciebie zgody na takie przetwarzanie.

W zakresie usług Impresja Studio PR Twoje dane będą przetwarzane przez okres, w którym usługi te będą świadczone oraz, w uzasadnionych wypadkach, po zakończeniu ich świadczenia, jednak wyłącznie jeżeli jest dozwolone lub wymagane w świetle obowiązującego prawa np. przetwarzanie w celach statystycznych, rozliczeniowych lub w celu dochodzenia roszczeń. W takim przypadku dane będą przetwarzane jedynie przez okres niezbędny do realizacji odpowiednich celów.

4. Po zakończeniu przetwarzania danych osobowych w pierwotnym celu, dane będą, w uzasadnionych wypadkach, przetwarzane po zakończeniu ich świadczenia, jednak wyłącznie jeżeli jest dozwolone lub wymagane w świetle obowiązującego prawa np. przetwarzanie w celach statystycznych, rozliczeniowych lub w celu dochodzenia roszczeń. W takim przypadku dane będą przetwarzane jedynie przez okres niezbędny do realizacji odpowiednich celów.

5. Podanie danych jest dobrowolne

6. Twoje dane osobowe nie będą przekazywane.

7. Jako administrator Twoich danych, zapewniamy Ci prawo dostępu do Twoich danych, możesz je również sprostować, żądać ich usunięcia lub ograniczenia ich przetwarzania. Możesz także skorzystać z uprawnienia do złożenia wobec Administratora sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych oraz prawa do przenoszenia danych do innego administratora danych. W przypadku wyrażenia dobrowolnej zgody, przysługuje Ci prawo cofnięcia zgody na przetwarzanie danych w dowolnym momencie co nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Informujemy także, że przysługuje Ci prawo wniesienia skargi do organu nadzorującego przestrzeganie przepisów ochrony danych osobowych.

8. Na niniejszej witrynie znajdują się wtyczki społecznościowe serwisu Facebook: „Lubię to”, które są powiązane z serwisem Facebook. Pod naszym artykułami umieszczany jest kod odwołujący się do serwisu Facebook. Używając przycisku „Lubię to”, użytkownik loguje się do serwisu Facebook, w którym obowiązują zasady ochrony prywatności określone przez serwis Facebook.

9. Ta strona zbiera w sposób automatyczny informacje zawarte w plikach cookies i wykorzystuje je w celach statystycznych oraz do usprawnienia funkcjonowania serwisu. Pliki Cookiem są też zbierane przez Google Analytics. Pliki cookies są plikami tekstowymi, które przechowywane są w komputerze użytkownika serwisu.

Wykorzystujemy dwa rodzaje plików cookies – tymczasowe i stałe. Pliki tymczasowe przechowywane są do momentu opuszczenia przez Ciebie naszej strony (poprzez wejście na inną stronę, wylogowanie lub wyłączenie przeglądarki). Pliki stałe przechowywane są w Twoim komputerze do czasu ich usunięcia lub przez czas wynikający z ich ustawień.

W każdej chwili możesz dokonać zmiany ustawień swojej przeglądarki, aby zablokować obsługę plików cookies lub każdorazowo uzyskiwać informacje o ich umieszczeniu w swoim urządzeniu. Inne dostępne opcje możesz sprawdzić w ustawieniach swojej przeglądarki internetowej. Większość przeglądarek domyślnie jest ustawione na akceptację zapisu plików cookies w komputerze. Informacje dotyczące ustawień przeglądarek internetowych dostępne są w jej menu (pomoc) lub na stronie jej producenta.

Korzystając z tej strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie cookies zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki
       

10. Przedstawicielem Administratora jest Tomasz Brzozowski Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.