Ostrzeżenie
  • JFolder::pliki: Ścieżka nie jest folderem. Ścieżka: /home/kur365/domains/kurier365.pl/public_html/images/14204.
  • Nie powiodło się załadowanie pliku XML.
Uwaga
  • There was a problem rendering your image gallery. Please make sure that the folder you are using in the Simple Image Gallery Pro plugin tags exists and contains valid image files. The plugin could not locate the folder: images/14204
updated 2:28 PM CET, Dec 14, 2018
Na żywo:
A+ A A-

Budišov, miasteczko na łupkach

Wyróżniony Budišov, miasteczko na łupkach Fot.: Cezary Rudziński

 

Nie przypominam sobie innego tak małego, liczącego niewiele ponad 3,2 tysiąca mieszkańców miasteczka, w którym byłaby, górująca nad nim, katolicka katedra. A szczyci się nią Budišov nad Budišovkou, historyczna miejscowość na pograniczu Śląska i Północnych Moraw, położona między Wzgórzami Oderskimi i Niskim Jesionkiem.

Ta barokowa katedra p.w. Wniebowzięcia Marii Panny z rokokowym wnętrzem wzniesiona w 1755 roku, współcześnie jest tylko kościołem parafialnym. Ale nadal nazywana jest tradycyjnie katedrą.

 

Srebro dla mennicy w Kutnej Horze

Stanowi ona główny, a zarazem najbardziej widoczny zabytek Budišova przypominając okres jego świetności. Najstarsza pisana wzmianka o nim pochodzi z 1301 roku. Z innych źródeł wiadomo jednak, że ta pierwotnie górnicza osada powstała między 1269 i 1274 rokiem. A nawet wcześniej, gdyż w jednej z czeskich publikacji znalazłem informację, że Střelenský les nad Górną Odrą, w którym znajdowała się ta osada, już w 1239 roku był przedmiotem sporu między klasztorem w Hradisku i biskupem z Ołomuńca. Budziszów założono zaś przy odkrytych tu w XIII w. pokładach srebra i ołowiu.
Zarówno one jak i Budziszów stanowiły dobra króla Wacława II. Wydobywaną tu srebrną rudę przewożono do Kutnej Hory i po wytopieniu z niej metalu bito z pozyskanego srebra w tamtejszej słynnej mennicy monety. Gdy wydobywanie rudy srebra stało się nieopłacalne, król podarował w 1305 roku Budziszów ołomunieckiej kapitule. Nie oznaczało to jednak upadku miasta. Wręcz przeciwnie, dzięki trzem kolejnym biskupom stało się ono jednym z miast świetnie rozwijających się na Północnych Morawach. Rozkwitał w nim handel oraz rzemiosło skupione w cechach.

 

Barokowe zabytki

Z dokumentów wiadomo, że jako pierwsze powstały w 1517 roku cechy szewców i kowali. Jeden z zachowanych domów w rynku należał do cechu tkaczy. I chociaż później zamieniono go na gospodę, nadal nazywany był „Zechhaus" – Domem Cechowym. Rozwój miasta zahamowały na początku XVII w. wojny i najazdy Duńczyków i Szwedów, a następnie wojna trzydziestoletnia i wojny śląskie. Nie na tyle jednak, aby mieszkańców nie było stać na wybudowanie wspomnianej katedry. Vis a vis zbudowanego wcześniej, bo w XVII w. na tym samym niewielkim wzgórzu, zachowanego do naszych czasów barokowego ratusza.
Z tamtych czasów, poza kilkoma domami w rynku, zachował się także późno barokowy kamienny most ze stojącym na nim posągiem św. Jana Nepomucena z roku 1725 oraz dawny młyn wodny. Obecnie siedziba głównej atrakcji miasteczka, jedynego w Czechach Muzeum Łupków. Na początku XIX w. odkryto bowiem w Budziszowie i jego okolicach duże złoża łupków iłowych. Używano ich, po odpowiednim pocięciu, jako materiału na pokrycia dachów. Tutejszymi łupkami pokryta jest częściowo m.in. katedra św. Wita oraz cały dach Teatru Narodowego w Pradze. Służyły także jako materiał na okładziny ścian domów oraz do produkcji różnych przedmiotów.

 

{gallery}14204{/gallery}

 

Tajemnice łupków

W XIX w. przy wydobyciu łupków pracowało nawet po ponad 1000 ludzi. Trwało ono, początkowo metodą odkrywkową, a następnie w kopalniach ze sztolniami i chodnikami, aż do I wojny światowej. Równocześnie w 1872 r. władze w Wiedniu zdecydowały o uruchomieniu tu państwowej fabryki tytoniowej, która w 1905 r. zatrudniała do 1000 robotników. Po I wojnie wznowiono wydobycie łupków w niektórych odbudowanych kopalniach. Kontynuowano je także tu i ówdzie aż do lat 90-tych XX w.
Obecnie historii powstania i wydobycia tej ciekawej kopaliny poświęcone jest, wspomniane już muzeum Łupków osadowych – Břidlicove Museum założone w roku 1996. W pomieszczeniach dawnego młyna wodnego z XVIII w. przedstawiona jest struktura geologiczna okolic i skał zawierających łupki, technika ich wydobycia, obróbki, a także produkowania z nich różnych przydatnych przedmiotów. M.in. płyt gramofonowych. Inną atrakcją jest Břidlicova stezka – Popularno–naukowa łupkowa ścieżka edukacyjna o długości 33 km, prowadząca przez 9 dawnych kopalń łupków.

 

Przyroda, aktywny wypoczynek, imprezy

Można poznać na niej sposoby pozyskiwania łupków oraz rozbijania ich na cienkie płaty. Szczególnie polecane są nią wycieczki rowerowe i rozpoczynanie ich przy starym szybie kopalnianym „Woodboys". Za najciekawsze miejsce uważany jest kilkupiętrowy podziemny kompleks „Černý dvůr (Czarny Dwór), w którym zimują dziesiątki tysięcy nietoperzy. Miasto zachęca również do przyjazdów tu wszystkich zainteresowanych wypoczynkiem na świeżym powietrzem, wśród pięknej przyrody.
Z możliwością kąpania się, łowienia ryb, zbierania grzybów, jazdy konnej itp. W określonych terminach w Budziszowie odbywają się również interesujące imprezy nawiązując do przeszłości miasta. M. in. Budziszowskie gody, Powitanie św. Marcina na białym koniu, koncerty rokowe, orkiestr dętych, na cymbałach, rajdy i wycieczki turystyczne itp. A wszystko to w odległości niewielu kilometrów od polskiej granicy. Więcej na temat tutejszych atrakcji turystycznych znaleźć można na: www.budisov.eu.

{jumi [*6]}

Warszawa