Ostrzeżenie
  • JFolder::pliki: Ścieżka nie jest folderem. Ścieżka: /home/kur365/domains/kurier365.pl/public_html/images/16142.
  • Nie powiodło się załadowanie pliku XML.
Uwaga
  • There was a problem rendering your image gallery. Please make sure that the folder you are using in the Simple Image Gallery Pro plugin tags exists and contains valid image files. The plugin could not locate the folder: images/16142
A+ A A-

Chram Wasyla Błogosławionego

Wyróżniony Chram Wasyla Błogosławionego Fot.: Cezary Rudziński

Perspektywę Placu Czerwonego w Moskwie zamyka najbardziej niezwykła świątynia prawosławna, o architekturze niepowtarzalnej wśród setek tysięcy cerkwi i soborów rozsianych nie tylko na terenach zamieszkiwanych zwarto przez wyznawców tej religii, ale niemal na całym świecie.

Zwłaszcza od Ameryki północnej, poprzez Europę zachodnią i północną po Bliski i Daleki wschód. Świątynia ta znajduje się na Liście Dziedzictwa Ludzkości UNESCO i ma podwójną nazwę. Sobór Pokrowa Preswiatoj Bogorodicy – katedra p.w. Opieki Najświętszej Bogurodzicy oraz chram Wasilija Błażennogo – świątynia Wasyla Błogosławionego.

Przy dawnej kremlowskiej fosie

A jeszcze do XVII wieku nazywana była soborem Troickim – Trójcy Świętej, gdyż takie wezwanie nosiła początkowo. Od dawna jest – obok zegarowej Wieży Spaskiej moskiewskiego Kremla – najbardziej znanym w świecie symbolem Moskwy i całej Rosji znanym z niezliczonych plakatów, zdjęć, filmów oraz reprodukcji. Na południe od tej świątyni plac, jako Wasiljewskij Spusk – Zjazd Wasilewski, opada dosyć stromo w kierunku rzeki Moskwy. Z każdej strony oraz w różnym oświetleniu świątynia ta wygląda trochę inaczej.
Jej dominantę stanowi jedna wysoka, strzelista baszta z niewielką złotą, cebulastą kopułą, otoczona niżej dziewięcioma innymi. W ciągu już niemal pięciu wieków istnienia, ten zespół architektoniczny, a faktycznie cerkiewne miasteczko, ulegała kilkakrotnym zmianom i przebudowom. Podobnie jak otaczający ją Plac Czerwony i pobliski Kreml. W późnym średniowieczu tę moskiewska twierdzę otaczała fosa, oddzielająca ją m.in. od sławnej świątyni. Dosyć szczelnie zabudowany plac był po prostu Rynkiem i tak był nazywany pełniąc tę funkcję.
A po różnych wyburzeniach czy pożarach, bo w Moskwie aż do czasów po-napoleońskich dominowała przecież architektura drewniana, stał się po prostu Krasnym Placem – Pięknym. Bo słowo to w przeszłości takie miało przecież znaczenie obok drugiego: Czerwony. Obecna nazwa tego najsławniejszego rosyjskiego placu nie ma więc żadnego związku z kolorem przelewanej na nim krwi. W pobliżu chramu i Wieży Spaskiej znajdowało się, i jest tam nadal tzw. Łobnoje Miesto – Miejsce Czołowe, z którego ogłaszano książęce, później carskie rozkazy i inne obwieszczenia władzy, ale również wykonywano też publicznie wyroki śmierci.

Na pięknym placu

Nazwa placu nie pochodzi też od koloru kremlowskich murów i wież, czy robotniczych i komunistycznych sztandarów. Nadal zresztą w języku rosyjskim o ładnej dziewczynie mówi się trochę archaicznie lub ludowo krasnaja diewka (co przecież nie znaczy "czerwona dziwka") i pochodnymi od tego określenia piękna: krasiwaja, krasawica, lub krasotka. Wróćmy jednak do sławnego i niezwykłego w kształtach oraz barwach chramu Wasyla Błogoslawionego. Dla jednych stanowi on zachwycające piękno, inni z przekąsem nazywają go „Słodkim snem pijanego cukiernika". Jest jednak rzeczywiście w swej oryginalności niepowtarzalny.

{gallery}16142{/gallery}
Przy czym ludzie oglądający go na zdjęciach lub tylko z zewnątrz, nie zdają sobie sprawy z tego, że stanowi on bardzo zwarty zespół architektoniczny składający się z soboru - katedry, 9 cerkwi oraz dzwonnicy. Między którymi są przejścia – pierwotnie pod otwartym niebem, później zadaszone – oraz placyki tworzące wspólnie wspomniane już cerkiewne miasteczko. Z zewnątrz zaś wejścia do niego kamiennymi schodami, przez galerie pokryte stropami i namiotowymi dachami.
65–metrowej wysokości, licząc z wieżą, Sobór Pokrowski – Opieki Bogurodzicy zbudowano w latach 1555-1561 na rozkaz cara Iwana IV Groźnego. Według przekazów na miejscu wcześniejszej drewnianej cerkwi Troickiej – p.w. św. Trójcy. Dla upamiętnienia zdobycia Kazania nad Wołgą, wówczas stolicy Chanatu Kazańskiego i przynajmniej częściowo za środki uzyskane podczas niego. Przypomnę, że przez ponad trzy wieki ziemie ruskie znajdowały się pod jarzmem mongolsko – tatarskim i dopiero wyzwalanie spod niego pozwoliło na tworzenie im sukcesywnie niezależnej państwowości.

Na chwałę wyprawy kazańskiej

W czym zwycięska wyprawa na Kazań – Kazanskij Pochod – odegrała istotną rolę. Obecnie Kazań jest stolicą Tatarstanu w składzie Federacji Rosyjskiej. Główne zwycięstwo w tej wyprawie miało miejsce w dzień Opieki Bogurodzicy. Co, zgodnie ze zwyczajem, zdecydowało o nazwie (wezwaniu) nowego soboru. Tak jak inne wydarzenia o nazwach pozostałych cerkwi tego zespołu. Nie wiadomo dokładnie, kto zbudował sobór. Jako autor wymieniany jest pskowski budowniczy Postnik Jakowlew zwany Barmą, ale możliwe, że byli to dwaj architekci o tych imionach.
Sobór otacza, na planie kwadratu, 8 cerkwi upamiętniających 7 najważniejszych zwycięstw w Wyprawie Kazańskiej oraz jedna, dobudowana w 1588 roku, p.w. Błogosławionego św. Wasyla. Ponadto dzwonnica wzniesiona na planie kwadratu, zaś na najwyższym poziomie ośmioboku zakończonego szpiczastą wieżą z małą kopułką. W obecnym kształcie z XVII w. W narożnikach tego kompleksu architektonicznego stoją cztery duże cerkwie sięgające, z wieżami, od ponad 20 do 28 metrów. Zaś pośrodku boków tego kwadratu cerkwie małe, o wysokościach do około 15 metrów.
Każda jest pod wezwaniem innego świętego – lub świętych, w dzień którego wojska Iwana Groźnego odniosły ważne zwycięstwo w Wyprawie Kazańskiej. Duże cerkwie to: p.w. wspomnianego już Wasyla Błażennogo, Wjazdu Jezusa do Jerozolimy (p.w. Wchoda Hospoda w Ierusalim), św. Mikołaja Cudotworcy (Nikoły Wielikoreckiego) oraz dosyć niezwykłego dla rosyjskiego prawosławia wezwania św. św. Cypriana i Justyny (Kipriana i Iustiny), chrześcijańskich męczenników z IV w.

Niezwykli patroni

Bo w dzień tych właśnie patronów, 15 października (wg. obecnego kalendarza) 1552 r., wojska Iwana Groźnego zdobyły szturmem Kazań. Podobnie w przypadku cerkwi małych. Mają one wezwania Trzech Patriarchów Konstantynopolskich: Aleksandra, Jana i Pawła Nowego – w dzień tych świętych rozgromiono konnicę tatarskiego księcia Japanczy'ego jadącą z Krymu na pomoc Kazaniowi. Czy św. Grzegorza Ormiańskiego (Grigorija Armianskogo), chrzciciela Armenii, w dzień którego, 13 października 1552 r., wysadzono Basztę Arską w Kazaniu otwierając drogę do szturmu twierdzy. Pozostałe dwie małe cerkwie mają wezwania Warłaama Chutynskiego i Aleksandra Swirskiego.
Nie zamierzam oczywiście pisać przewodnika po tym zespole świątyń odsyłając zainteresowanych do bardziej kompetentnych źródeł. Ale przede wszystkim zachęcić do ich odwiedzenia o ile będą mieć taką okazję. Wystarczy kupić bilet. Chcę po prostu zwrócić uwagę na złożoność budowli, z zewnątrz na to nie wyglądających. Oczywiście każda z nich ma coś ciekawego, wartego obejrzenia z bliska: ikonostas, malowidła, ikony, posadzki ceramiczne lub z płyt żeliwnych, detale zdobnictwa. Nie mówiąc już o różnorodności wież, które kiedyś były, podobnie jak mury, białe oraz kopuł w przeszłości złoconych, a później niebywale bogato i różnorodnie pomalowanych.
Nie brak również ciekawych historii związanych z poszczególnymi świątyniami czy ikonami. Tak np. najważniejsza i najcenniejsza w cerkwi p.w. Nikoły Wielikoreckiego jest ikona św. Mikołaja Cudotwórcy. Pochodzi ona z miasta Chynów nad rzeką Wielką, od której to otrzymała nazwę Wielikoreckaja i już wówczas słynęła z „cudów". W 1555 roku na rozkaz cara Iwana IV Groźnego odbyto z jej udziałem „Krestnyj chod", czyli procesję nurtami rzek z miasta Wiatka do Moskwy. Wydarzenie tak wielkie wówczas, że od nazwy tej ikony wezwanie otrzymała jedna z cerkwi budującego się właśnie Soboru Pokrowskiego.

Tajne przejścia i skrytki

Ten kompleks architektoniczny nie ma zagłębionych w gruncie piwnic, lecz stoi na dwupoziomowym masywnym podwyższeniu – platformie ze ścianami o grubości do 3 metrów. Wewnętrzne pomieszczenia w nim mają wysokość do 6,5, m. W przeszłości znajdowały się wśród nich także miejsca tajne oraz skrytki, wejścia do których znali tylko nieliczni wtajemniczeni. Tak np. tajne kamienne schody odkryto dopiero podczas prac remontowych w latach 1930-tych XX wieku!
Do roku 1595 w skrytkach tych przechowywano kasę carską, później także skarby zamożnych moskiewskich mieszczan. Obecnie część tych pomieszczeń dostępna jest dla zwiedzających. Przechowywane są tam m.in. ikony Soboru Pokrowskiego z których najstarsza, z końca XVI w., przedstawiająca Wasyla Błogosławionego, namalowana została specjalnie dla tej świątyni. Jak już wspomniałem, cerkiew pod jego wezwaniem dobudowano do soboru w 1588 roku, nad miejscem pochówku tego świętego. Jego mogiła jest pięknie ozdobiona.
Wart uwagi jest także ikonostas z roku 1895, a w nim zwłaszcza znacznie od niego starsze ikony. Przede wszystkim Matki Bożej Smoleńskiej z XVI w. oraz obraz „Św. Wasyl Błogosławiony na tle Kremla i Placu Czerwonego" z XVIII w. Olejne malowidła ścienne tego soboru pochodzą z 1905 roku. Upamiętniły 350 – rocznicę początku jego budowy. Na przestrzeni tych już ponad 4,5 wieku poszczególne części składowe tego kompleksu, nie mówiąc już o ich wnętrzach, były wielokrotnie przebudowywane i odbudowywane, np. po pożarach.

Muzeum i świątynia

Podobnie jak Plac Czerwony, na którym on stoi. M.in. w 1817 roku rekonstruujący plac architekt Osip Bowe umocnił ściany oporowe soboru kamieniami a świątynię otoczył żeliwnym ogrodzeniem. W 1918 roku Sobór Pokrowski znalazł się, jako jeden z pierwszych pomników kultury, pod opieką państwa. Co nie przeszkadzało, aby w latach 30-tych rozważać jego wysadzenie, podobnie jak miało to miejsce w przypadku innych moskiewskich soborów.
Zwłaszcza Kazańskiego na Placu Czerwonym oraz Zbawiciela nad rzeką Moskwą, odbudowanych dopiero w XXI wieku. Na szczęście ta wizytówka miasta i kraju ocalała. W 1923 roku przekształcono ją w muzeum historyczno – architektoniczne. W 5 lat później zostało ono, i pozostaje nadal, filią Państwowego Muzeum Historycznego mieszczącego się po przeciwległej, na osi jego długości, stronie placu.
Ale zakaz odprawiania w soborze mszy wydano dopiero w 1929 roku. Na całe niemal 70 lat. Cofnięto go w 1997 roku oddając częściowo do dyspozycji Cerkwi na niedzielne i świąteczne modły . Przez wiele lat, aż do 1947 roku, wnętrza soboru i otaczających go cerkwi były niedostępne dla zwiedzających. Od tamtej pory cieszy się on ogromnym powodzeniem. I każdy przybywający do Moskwy stara się zobaczyć w niej przede wszystkim Kreml oraz właśnie chram Wasyla Błogosławionego.

Warszawa

Polityka Prywatności

W celu realizacji obowiązku informacyjnego, zgodnie z art. 13 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. poniżej przekazujemy „klauzulę informacyjną” z prośbą o zapoznanie się.


Polityka prywatności i przetwarzania danych osobowych

Administratorem Twoich danych osobowych jest Impresja Studio Promocji z siedzibą w Warszawie, przy ulicy Drewnianej 5 lok. 3,. Poniżej znajdziesz wszelkie niezbędne informacje dotyczące przetwarzania Twoich danych osobowych w związku z realizacją usługi informacyjnej.

2. Przedstawicielem Administratora jest Tomasz Brzozowski: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

3. Dane osobowe przetwarzane są w celu w celu świadczenia usług informacyjnych przez Wydawnictwo Wasze Podróże oraz w celach marketingowych. Podstawą prawną jest art. 6 ust. 1 lit a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE - „RODO”).

4. Dane będą przetwarzane w celach marketingowych do momentu wycofania przez Ciebie zgody na takie przetwarzanie.

W zakresie usług Impresja Studio PR Twoje dane będą przetwarzane przez okres, w którym usługi te będą świadczone oraz, w uzasadnionych wypadkach, po zakończeniu ich świadczenia, jednak wyłącznie jeżeli jest dozwolone lub wymagane w świetle obowiązującego prawa np. przetwarzanie w celach statystycznych, rozliczeniowych lub w celu dochodzenia roszczeń. W takim przypadku dane będą przetwarzane jedynie przez okres niezbędny do realizacji odpowiednich celów.

5. Po zakończeniu przetwarzania danych osobowych w pierwotnym celu, dane będą, w uzasadnionych wypadkach, przetwarzane po zakończeniu ich świadczenia, jednak wyłącznie jeżeli jest dozwolone lub wymagane w świetle obowiązującego prawa np. przetwarzanie w celach statystycznych, rozliczeniowych lub w celu dochodzenia roszczeń. W takim przypadku dane będą przetwarzane jedynie przez okres niezbędny do realizacji odpowiednich celów.

6. Podanie danych jest dobrowolne

7. Twoje dane osobowe nie będą przekazywane.

8. Jako administrator Twoich danych, zapewniamy Ci prawo dostępu do Twoich danych, możesz je również sprostować, żądać ich usunięcia lub ograniczenia ich przetwarzania. Możesz także skorzystać z uprawnienia do złożenia wobec Administratora sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych oraz prawa do przenoszenia danych do innego administratora danych. W przypadku wyrażenia dobrowolnej zgody, przysługuje Ci prawo cofnięcia zgody na przetwarzanie danych w dowolnym momencie co nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Informujemy także, że przysługuje Ci prawo wniesienia skargi do organu nadzorującego przestrzeganie przepisów ochrony danych osobowych.

9. Na niniejszej witrynie znajdują się wtyczki społecznościowe serwisu Facebook: „Lubię to”, które są powiązane z serwisem Facebook. Pod naszym artykułami umieszczany jest kod odwołujący się do serwisu Facebook. Używając przycisku „Lubię to”, użytkownik loguje się do serwisu Facebook, w którym obowiązują zasady ochrony prywatności określone przez serwis Facebook.

10. Ta strona zbiera w sposób automatyczny informacje zawarte w plikach cookies i wykorzystuje je w celach statystycznych oraz do usprawnienia funkcjonowania serwisu. Pliki Cookiem są też zbierane przez Google Analytics. Pliki cookies są plikami tekstowymi, które przechowywane są w komputerze użytkownika serwisu.

Wykorzystujemy dwa rodzaje plików cookies – tymczasowe i stałe. Pliki tymczasowe przechowywane są do momentu opuszczenia przez Ciebie naszej strony (poprzez wejście na inną stronę, wylogowanie lub wyłączenie przeglądarki). Pliki stałe przechowywane są w Twoim komputerze do czasu ich usunięcia lub przez czas wynikający z ich ustawień.

W każdej chwili możesz dokonać zmiany ustawień swojej przeglądarki, aby zablokować obsługę plików cookies lub każdorazowo uzyskiwać informacje o ich umieszczeniu w swoim urządzeniu. Inne dostępne opcje możesz sprawdzić w ustawieniach swojej przeglądarki internetowej. Większość przeglądarek domyślnie jest ustawione na akceptację zapisu plików cookies w komputerze. Informacje dotyczące ustawień przeglądarek internetowych dostępne są w jej menu (pomoc) lub na stronie jej producenta.

Korzystając z tej strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie cookies zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki.