Ostrzeżenie
  • JFolder::pliki: Ścieżka nie jest folderem. Ścieżka: /home/kur365/domains/kurier365.pl/public_html/images/16174.
  • Nie powiodło się załadowanie pliku XML.
Uwaga
  • There was a problem rendering your image gallery. Please make sure that the folder you are using in the Simple Image Gallery Pro plugin tags exists and contains valid image files. The plugin could not locate the folder: images/16174
updated 11:44 PM CEST, Jul 17, 2018
A+ A A-

Trzy wieki ławry Aleksandra Newskiego

  • Napisane przez Cezary Rudziński
  • Dział: Europa
Wyróżniony Trzy wieki ławry Aleksandra Newskiego Fot.: Cezary Rudziński

Równe trzy wieki istnienia obchodzi ławra Aleksandra Newskiego w Sankt Petersburgu – Swjato-Troickaja Aleksandro-Newskaja ławra.

Tym Czytelnikom, którzy niezbyt znają nazewnictwo prawosławia wyjaśniam, że ławra to najwyższej rangi i o szczególnym znaczeniu męski klasztor prawosławny. Najważniejsza dla całego prawosławia jest Wielka Ławra na Górze Athos w Grecji. W Cerkwi rosyjskiej lub od niej zależnych jest pięć ławr. W czasach carskich (1721-1917) podlegały one bezpośrednio Świętemu Synodowi, a później i obecnie Patriarsze Moskiewskiemu i Całej Rusi.

Piotr I - Założyciel

Najstarsza i najważniejsza, szczególnie czczona, chociaż połowa jej obszaru z najcenniejszymi zabytkami nadal stanowi państwowe muzeum, jest Ławra Pieczerska w Kijowie. Należąca do Cerkwi Ukraińskiej, ale Patriarchatu Moskiewskiego. Poza nią są jeszcze na Ukrainie dwie ławry o podobnym podporządkowaniu, obie Uspieńskie, czyli p.w. Zaśnięcia NMP: w Poczajowie i w Swiatogorsku. Natomiast w Rosji tylko dwie ławry, z których starszą i szczególnie cenną ze względu na zabytki oraz rolę, jaką odgrywała w dziejach kraju, jest Troicko-Siergijewska w Sergijew Posadzie (w czasach sowieckich miasto przemianowano na Zagorsk) w odległości kilkudziesięciu kilometrów na północ od Moskwy.
Druga wspomniana na wstępie ławra znajduje się w Petersburgu. Według przekazów założył ją w 1710 roku car Piotr I w odległości kilku kilometrów od centrum budowanej przez niego nowej stolicy Rosji. Nad Newą oraz ujściem do niej Czarnej Rzeczki (obecnie Monastyrka), w miejscu w którym najprawdopodobniej zwycięską bitwę ze Szwedami stoczył w 1240 roku włodzimierski książę Aleksander, nazwany później Newskim oraz wyniesiony przez Cerkiew na ołtarze jako prawosławny święty. Za oficjalną datę powstania tej ławry przyjęto dzień 25 marca 1713 roku, w którym poświęcono pierwszą, nie istniejącą już drewnianą cerkiew Zwiastowania – Błagowieszczenia Preswiatoj Bogorodicy.
Car – założyciel monastyru polecił wydzielić dla niego 5000 kwadratowych sążni (około 10 tys. m²) ziemi na obu brzegach Newy, przyznał mu tereny w Kraju Ołonieckim oraz przypisał do niego bogaty Wałdajski klasztor Iwerski z jego ziemiami. Te hojne nadziały, a także późniejsze darowizny, zapisy oraz dochody własne ławry spowodowały, że czasem stała się ona jedną z najbogatszych w Rosji. Budową i urządzaniem nowego monastyru – do rangi ławry podniesiono go dopiero w 1797 roku – kierował archimandryta Feodosij (Teodozy Janowski). Projekt całego kompleksu architektonicznego monastyru przygotował włoski architekt Domenico Trezini.

Ufortyfikowany monastyr

W postaci kamiennego, ufortyfikowanego, gdyż były to czasy niespokojne, a miejsce znajdowało się na zachodnich kresach państwa, symetrycznego zespołu budowli usytuowanego między Newą i Czarną Rzeczką. Monastyr miał pełnić zarówno funkcje religijne, jak i obronne południowo – wschodniego bastionu nowej stolicy. Od niego do ówczesnego Petersburga wytyczył on prostą drogę po cięciwie ponad 10 kilometrowego łuku, jaki w tym miejscu tworzy Newa, nazywając ją „Newską perszpektiwą". W ten sposób z czasem powstała główna, ponad 7 kilometrowej długości, ulica Północnej Stolicy – Newski Prospekt.

{gallery}16174{/gallery}
Na jego początku na zachodzie znajduje się historyczne centrum Miasta Świętego Piotra i stoją m.in. Pałac Zimowy i gmach Admiralicji. Na południowo – wschodnim krańcu zaś, z wejściem od obecnego placu Aleksandra Newskiego z jego pomnikiem oraz potężną bryłą hotelu „Moskwa", ławra. Budowa jej obiektów trwało wiele lat. Wzniesiono, a w czasach Katarzyny II rozebrano, gmach soboru budując na jego miejscu nowy, zachowany do naszych czasów, zaprojektowany przez Iwana Starowa. Włączył on do zespołu klasztornego całe lewobrzeże Monastyrki i wytyczył przed wejściem do niego wspomniany plac Aleksandra Newskiego.
Wcześniej, w trakcie budowy monastyru i jego umocnień, wyrosła obok niego drewniana słoboda – osada dla robotników i służby. Wytyczono teren i urządzono sad oraz ogród warzywny. Zbudowano kuźnię, stolarnię, stajnie, obory oraz młyn. Już w 1714 roku urządzono przy klasztorze przytułek dla niezdolnych do służby żołnierzy. Przypomnę, że służba wojskowa z poboru (selektywnego) trwała wówczas w Rosji 25 lat, a praktycznie do końca życia. W 1719 roku działała przy klasztorze drukarnia.

Szkoła, drukarnia i przytułek dla weteranów

W 1720 roku otwarto na jego terenie szkołę, początkowo dla dzieci kapłanów, przekształcając ją w sześć lat później w Seminarium Słowiańsko – Grecko – Łacińskie. W 1797 r. car Paweł I nadał mu – ówczesnemu Głównemu Seminarium Aleksandro – Newskiemu status akademii. W 1723 roku Piotr I polecił przenieść do ławry szczątki księcia św. Aleksandra Newskiego z klasztoru Bożego Narodzenia (Rożdiestwienskij monastyr) we Włodzimierzu nad Klaźmą. Ławra rosła w siłę i znaczenie. Na przełomie XVIII i XIX w. tylko jej kapitały szacowano na ogromną wówczas kwotę 3 mln rubli w złocie, a należące do niej ziemie liczyły 13.090 dziesięcin (ponad 14 tys. ha).
Czasy sowieckie spowodowały w ławrze mniejsze straty, niż w wielu innych klasztorach czy cerkwiach. Formalnie zlikwidowano ją w 1918 roku, ale „siłą rozpędu" funkcjonowała ona do początku 1932 roku, kiedy to aresztowano wszystkich mnichów. Z tym, że w 1920 r. wpisano ją na listę chronionych zabytków, a w1922 roku otwarto relikwiarz ze szczątkami św. Aleksandra Newskiego. Srebrny relikwiarz przekazano do Ermitażu, natomiast relikwie świętego do Państwowego Muzeum Religii i Ateizmu urządzonego w Soborze Kazańskim w Piotrogrodzie – później Leningradzie.
W 1933 roku patriarchat moskiewski „uprawomocnił" zamknięcie ławry przekształcając ją w parafię. Ale w rok później sobór Troicki odebrano Cerkwi przekazując miejskiemu Domowi Cudów. W latach 30-tych w budynkach ławry urządzono różnorodne warsztaty, miejską stację krwiodawstwa i inne placówki. M.in. Klub lotniczy, Towarzystwo sportowe „Spartak", magazyny w których przechowywano warzywa itp. Zaś dawne budynki mieszkalne mnichów zamieniono w internat. Klasztorne nekropolie – więcej o nich niżej – zamieniono w Muzeum miejskiej rzeźby, przenosząc do niego unikalne nagrobki z innych, likwidowanych cmentarzy miasta.

Odrodzenie duchowości

W 1957 roku władze zezwoliły na wznowienie mszy i modłów w soborze Troickim. Ale relikwie św. Aleksandra Newskiego zwrócono mu dopiero 3 czerwca 1989 roku. Ponieważ jednak od ławra, jak już wspomniałem, była chronionym na mocy prawa pomnikiem architektury, poważniejszych szkód w niej dokonano. Życie klasztorne odradza się w niej od 1996 roku, chociaż przekazywanie Cerkwi wszystkich obiektów przeciągnęło się do wiosny 2000 roku. Wraz ze wznowieniem liturgii rozpoczęło się odradzanie tradycyjnych klasztornych rzemiosł. Ponownie działają pracownie: malowania ikon, stolarstwa artystycznego, jubilerska oraz chrześcijańskiej miniatury ołowianej.
Do ławry wchodzi się, jak już wspomniałem, z placu Aleksandra Newskiego przez dużą, ozdobną klasycystyczną cerkiew nadbramną zbudowaną w latach 1784-1786 przez Iwana Starowa. Znajduje się w niej bardzo czczona ikona Matki Bożej. Następnie idzie się aleję między historycznymi cmentarzami. W sumie jest ich cztery. Najstarsze: z XVIII wieku Łazarewskoje ( św. Łazarza) oraz Tychwiński (Nekropolia mistrzów literatury i sztuki) wchodzą w skład Państwowego Muzeum Sztuki Miejskiej.
Zobaczenie grobów m.in. Michaiła Łomonosowa, Mikołaja Karamzina, Leonarda Eulera, Modesta Musorgskiego, Piotra Czajkowskiego, Mikołaja Rimskiego-Korsakowa, Fiodora Dostojewskiego, Aleksandra Suworowa i wielu innych sławnych postaci wymaga kupienia biletu. Są także cmentarze: Nikolski (św. Mikołaja) i Kozacki. Na trzech pierwszych z nich stoją zabytkowe cerkwie. Św. Łazarza na łazariewskim, zbudowana w latach 1717-1723 i dwukrotnie przebudowywana, w obecnym kształcie przez Ł. J. Tiblena w latach 1835-1836.

Najcenniejsze zabytki

Tychwińska na cmentarzu Tychwińskim, zbudowana w latach 1869-1873 wg. projektu N. P. Grebionka, ze zmienioną w 1931 roku fasadą. Wewnątrz niej znajduje się ikona Matki Bożej Tychwińskiej. I najbardziej reprezentacyjna, barokowa cerkiew Nikolska na cmentarzu św. Mikołaja, dzieło G.I. Karpowa, wzniesiona w latach 1868-1871. Przechodząc aleją między dwoma pierwszymi cmentarzami mija się rzeczkę Monastyrkę i dopiero wówczas staje się przed właściwym klasztorem otoczonym murami obronnymi. Wewnątrz nich najważniejszą budowlą jest Sobór Troicki w stylu wczesnego klasycyzmu, zbudowany wg. projektu wspomnianego już Iwana Starowa w latach 1776-1790.
Oprócz niego na terenie ławry znajdują się jeszcze dwie cerkwie. Błagowieszczeńska (Zwiastowania) z lat 1717-1724, dzieło architektów: Domenico Tresini'ego i Teodora Schwertfegera. Przylega do niej duża sala z ołtarzem, nazywana również cerkwią św. Ducha (Soszewstwija Swiatogo Ducha), zbudowana w latach 1742-1767 wg. projektu wspomnianego już T. Schwertfegera i P.A. Tresini'ego. Jest też w tym zespole szereg budynków nie sakralnych, zbudowanych w stylu baroku lub eklektycznych w II połowie XVIII, niektóre przebudowane wiek później. Najważniejszymi z nich są: Korpus Metropolitalny, Korpus Północy, Korpus Seminaryjny (Południowy) z Wieżą Biblioteczną oraz Konsystorz z zarządem cmentarza.
Będąc w tej ławrze trafiłem na końcowe prace remontowe zewnętrznych ścian soboru oraz dwa nowe duże dzwony przygotowywane do umieszczenia na dzwonnicy. W kilka dni później oglądałem w moskiewskiej TV tę uroczystość. Rok jubileuszowy 300–lecia ławry dobiega bowiem końca, ale nie wszystko udało się wykonać przed jego rozpoczęciem. Program tego jubileuszu był bardzo bogaty. Objął ogółem 116 imprez i wydarzeń. Przygotowywany był zresztą przez pięć lat. Jedną z najważniejszych była wystawa fotograficzna „300-lecie Swjato-Troickiej Aleksandro-Newskiej Ławry".

Bilans jubileuszowego roku

Eksponowano ją nie tylko w Petersburgu, ale również w Moskwie, Piatigorsku na Kaukazie, Niżnym Nowgorodzie, Twerze, Iwanowie, Rostowie nad Donem oraz na Ukrainie i w Serbii. Drugą dużą i głośną imprezą stał się festiwal chórów cerkiewnych z udziałem 17 zespołów. Wydarzeniem także pierwszy w świecie międzykonfesjonalny Festiwal Kina Chrześcijańskiego, z udziałem około 70 filmów. Z innych imprez oficjalny komunikat o zakończeniu Roku 300–lecia wymienia także obchody 6 grudnia 2013 roku 750 rocznicy beatyfikacji Aleksandra Newskiego.
Z okazji tej ukazał się też I tom księgi prezentującej wszystkie świątynie i kaplice pod wezwaniem tego świętego istniejące w Petersburgi i obwodzie. W dwu następnych tomach znajdą się te obiekty z innych miast Rosji oraz świata. Gdy w Aleksandro–Newskiej ławrze byłem po raz pierwszy przed laty, nie zrobiła ona na mnie wrażenia. Sądziłem, że ze względu na jej desakralizację. A ciekawszych budowli barokowych i klasycystycznych w mieście nad Newą nie brakowało.
Ale i obecna tu wizyta pogłębiła tamto wrażenie. Może ze względu na ponurą, późnojesienną pogodę. Mimo iż ławra ta jest ciekawa, zaprojektowana w jednolitym stylu i obecnie ładnie odnowiona, nie dorównuje jednak atrakcyjnością, chyba nie tylko dla mnie, pozostałym monastyrom tej rangi. Zwłaszcza dwóm najwspanialszym, które znam najlepiej (w Poczajowie byłem tylko raz, w Swiatogorsku nigdy): Kijowo–Pieczerskiej i Troicko–Sergijewskiej. Z ich niepowtarzalnym bogactwem architektury i klimatem miejsc pielgrzymkowych. Zobaczyć petersburską ławrę jednak, oczywiście, warto.

Warszawa

Polityka Prywatności

W celu realizacji obowiązku informacyjnego, zgodnie z art. 13 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. poniżej przekazujemy „klauzulę informacyjną” z prośbą o zapoznanie się.


Polityka prywatności i przetwarzania danych osobowych

Administratorem Twoich danych osobowych jest Impresja Studio Promocji z siedzibą w Warszawie, przy ulicy Drewnianej 5 lok. 3,. Poniżej znajdziesz wszelkie niezbędne informacje dotyczące przetwarzania Twoich danych osobowych w związku z realizacją usługi informacyjnej.

2. Dane osobowe przetwarzane są w celu w celu świadczenia usług informacyjnych oraz w celach marketingowych. Podstawą prawną jest art. 6 ust. 1 lit a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE - „RODO”).

3. Dane będą przetwarzane w celach marketingowych do momentu wycofania przez Ciebie zgody na takie przetwarzanie.

W zakresie usług Impresja Studio PR Twoje dane będą przetwarzane przez okres, w którym usługi te będą świadczone oraz, w uzasadnionych wypadkach, po zakończeniu ich świadczenia, jednak wyłącznie jeżeli jest dozwolone lub wymagane w świetle obowiązującego prawa np. przetwarzanie w celach statystycznych, rozliczeniowych lub w celu dochodzenia roszczeń. W takim przypadku dane będą przetwarzane jedynie przez okres niezbędny do realizacji odpowiednich celów.

4. Po zakończeniu przetwarzania danych osobowych w pierwotnym celu, dane będą, w uzasadnionych wypadkach, przetwarzane po zakończeniu ich świadczenia, jednak wyłącznie jeżeli jest dozwolone lub wymagane w świetle obowiązującego prawa np. przetwarzanie w celach statystycznych, rozliczeniowych lub w celu dochodzenia roszczeń. W takim przypadku dane będą przetwarzane jedynie przez okres niezbędny do realizacji odpowiednich celów.

5. Podanie danych jest dobrowolne

6. Twoje dane osobowe nie będą przekazywane.

7. Jako administrator Twoich danych, zapewniamy Ci prawo dostępu do Twoich danych, możesz je również sprostować, żądać ich usunięcia lub ograniczenia ich przetwarzania. Możesz także skorzystać z uprawnienia do złożenia wobec Administratora sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych oraz prawa do przenoszenia danych do innego administratora danych. W przypadku wyrażenia dobrowolnej zgody, przysługuje Ci prawo cofnięcia zgody na przetwarzanie danych w dowolnym momencie co nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Informujemy także, że przysługuje Ci prawo wniesienia skargi do organu nadzorującego przestrzeganie przepisów ochrony danych osobowych.

8. Na niniejszej witrynie znajdują się wtyczki społecznościowe serwisu Facebook: „Lubię to”, które są powiązane z serwisem Facebook. Pod naszym artykułami umieszczany jest kod odwołujący się do serwisu Facebook. Używając przycisku „Lubię to”, użytkownik loguje się do serwisu Facebook, w którym obowiązują zasady ochrony prywatności określone przez serwis Facebook.

9. Ta strona zbiera w sposób automatyczny informacje zawarte w plikach cookies i wykorzystuje je w celach statystycznych oraz do usprawnienia funkcjonowania serwisu. Pliki Cookiem są też zbierane przez Google Analytics. Pliki cookies są plikami tekstowymi, które przechowywane są w komputerze użytkownika serwisu.

Wykorzystujemy dwa rodzaje plików cookies – tymczasowe i stałe. Pliki tymczasowe przechowywane są do momentu opuszczenia przez Ciebie naszej strony (poprzez wejście na inną stronę, wylogowanie lub wyłączenie przeglądarki). Pliki stałe przechowywane są w Twoim komputerze do czasu ich usunięcia lub przez czas wynikający z ich ustawień.

W każdej chwili możesz dokonać zmiany ustawień swojej przeglądarki, aby zablokować obsługę plików cookies lub każdorazowo uzyskiwać informacje o ich umieszczeniu w swoim urządzeniu. Inne dostępne opcje możesz sprawdzić w ustawieniach swojej przeglądarki internetowej. Większość przeglądarek domyślnie jest ustawione na akceptację zapisu plików cookies w komputerze. Informacje dotyczące ustawień przeglądarek internetowych dostępne są w jej menu (pomoc) lub na stronie jej producenta.

Korzystając z tej strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie cookies zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki
       

10. Przedstawicielem Administratora jest Tomasz Brzozowski Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.