Ostrzeżenie
  • JFolder::pliki: Ścieżka nie jest folderem. Ścieżka: /home/kur365/domains/kurier365.pl/public_html/images/18819.
  • Nie powiodło się załadowanie pliku XML.
Uwaga
  • There was a problem rendering your image gallery. Please make sure that the folder you are using in the Simple Image Gallery Pro plugin tags exists and contains valid image files. The plugin could not locate the folder: images/18819
updated 4:45 PM CEST, Oct 20, 2018
Na żywo:
A+ A A-

Czarnogóra: Cetynia, stołeczne miasteczko

  • Napisane przez Cezary Rudziński
  • Dział: Europa
Wyróżniony Czarnogóra: Cetynia, stołeczne miasteczko Fot.: Cezary Rudziński

Niewiele ponad 30 km od Adriatyku, w górach na wysokości około 650 m n.p.m., u stóp masywu Lovćena i nad przepływającą przez dolinę rzeką Cetina od której wzięła nazwę, leży kilkunastotysięczne miasteczko Cetynia (Cetinje). Na przełomie XIX i XX wieku stolica jednego z najmniejszych krajów europejskich, królestwa Czarnogóry. Nadal zresztą, mimo przeniesienia po II wojnie światowej stolicy republiki, w ramach federacyjnej Jugosławii, do Titogradu – obecnie Podgoricy, honorowa „Prijestolnica Crne Gore" – Stolica Czarnogóry i siedziba jej prezydenta.

Chodząc po tym sennym, ale sympatycznym miasteczku nietrudno uwierzyć, że jeszcze na początku XIX w. było ono przyklasztorną wioską. Nawet obecnie ma bowiem, łącznie z obrzeżami, chyba niespełna 10 km² powierzchni. I rozciąga się z południowego wschodu, gdzie znajduje się miejski park, na północny zachód, który zamyka budynek dawnej ambasady Austro-Węgier, na nieco ponad 3 km. A z południowego zachodu, ze wzgórza Orlov Krš (Skała Orła) z grobem księcia Daniły I, na północny wschód do miejskiego stadionu, chyba na niespełna 2 km. Ale warto tu wpaść chociażby na kilka godzin wypoczywając na czarnogórskim wybrzeżu lub podróżując po okolicach.

Stolica księstwa Zety

Bo jest w Cetyni nie tylko oryginalna atmosfera, ale i parę zabytków oraz muzeów zasługujących na poznanie. Jej dzieje zaczęły się w roku 1482. Wówczas to Ivan Crnojević (1465-1490), władca średniowiecznego, słowiańskiego księstwa Zety przeniósł tu, jako w bezpieczniejsze, bo znajdujące się w górach miejsce, stolicę kraju podbijanego przez tureckich Osmanów. Nie na puste miejsce zresztą, gdyż już w 1450 roku stała w nim, i stoi nadal, chociaż przebudowana w roku 1864 po zniszczeniach dokonanych przez islamskich najeźdźców, cerkiew wołoska – Vlašska Crkva zbudowana przez okolicznych pasterzy.
Książę wybudował tu swój dwór oraz monaster p.w. Narodzenia Matki Bożej, który został siedzibą prawosławnej metropolii. A z czasem stał się centrum duchowym Czarnogórców, którego władycy – zwierzchnicy religijni – byli zarazem jego władcami. Bo chociaż formalnie Turcy podbili Czarnogórę w 1499 roku, to w Cetyni pojawiali się rzadko. W gruncie rzeczy wieś stojąca koło klasztoru i składająca się z kilkudziesięciu kamiennych chat krytych strzechami nie budziła bowiem ich zainteresowania Cała ta część kraju nazywania Starą Czarnogórą była więc dzięki temu faktycznie jego jedynym wolnym fragmentem.

Turcy i Wenecjanie

Jako ciekawostkę można przytoczyć, że stolica i siedziba władców, w odróżnieniu od klasztoru, nie była otoczone murami obronnymi. Z innych faktów z przeszłości Cetyni wspomnę jeszcze, że od 1514 roku wchodziła ona w skład sandżaku – tureckiej jednostki administracyjnej – Czarnogóry. A następnie stała się częścią teokratycznego księstwa biskupiego rządzonego przez władyków. W trakcie najazdów tureckich oraz Wenecjan, bo i oni mieli tu swoje interesy, zarówno dwór Crnojeviciów jak i monaster zostały zburzone. Odbudowano je dopiero pod rządami władyki Czarnogóry Danyła I Petrovicia, założyciela dynastii Njegošów.
Zaś Petar II Petrović – Njegoš wybudował w 1838 roku nową siedzibę władyków, pałac, a raczej większy dworek, zwany Bilardówką. W rezultacie przegranej przez Turcję wojny bałkańskiej, która w 1878 roku przyniosła wolność Bułgarii, powstało także niepodległe Królestwo Czarnogóry. Z władcą – księciem, a od 1910 roku królem Nikołą I Petrovićem – Niegošem. 40-letnia stołeczność miasteczka (1878-1918) spowodowała, że kilka krajów europejskich, m.in. wspomniane już Austro – Węgry, a także Francja, Rosja, Turcja i Wielka Brytania, wybudowały w nim swoje ambasady.

W dawnym dworze władyki - poety

Niewielkie, najwyżej jednopiętrowe, należą one do nadal ciekawych i oryginalnych budynków Cetyni. Jest tu zresztą i poza nimi co zobaczyć. W dawnym dworze władyki, nazywanym Bilardówką, gdyż sprowadzono do niego pierwszy w kraju bilard, mieści się obecnie ciekawe Muzeum Petara Njegoša. Był on, przypomnę, nie tylko władyką, ale i jednym z najwybitniejszych poetów południowo słowiańskich. Oglądać tu można pamiątki po nim: meble, bibliotekę itp. To w tym dworze poeta napisał słynny poemat epicki „Gorski vjenac" (Górski wieniec) uważany za największe dzieło literatury nie tylko czarnogórskiej i serbskojęzycznej, ale w ogóle południowo słowiańskiej.
Najważniejszym tutejszym muzeum jest dawny pałac – faktycznie trochę większy piętrowy dwór, króla Nikoły I. W ekspozycji znajduje się dawne wyposażenie: meble, sprzęty dworskie, stara broń, sztandary – zarówno królewski z dwugłowym orłem i literami „H. (cyrylicą N) I" jak i zdobyczne tureckie, bogata (ponad 20 tys. książek, czasopisma, rękopisy, partytury operowe, zbiory fotografii), kolekcja numizmatyczna i filatelistyczna. Ciekawe jest też muzeum cerkiewne znajdujące się w zespole klasztornym. Szczyci się ono m.in. skarbcem w którym obejrzeć można ikony, sprzęt, naczynia i szaty liturgiczne o znacznej wartości nie tylko historycznej ale i artystycznej.

Monaster

A także zabytki czarnogórskiego piśmiennictwa, wśród nich „Ewangelię Divosa" z 1350 r. i „Oktoih" – najstarszy, z 1493 roku, wydrukowany cyrylicą egzemplarz książki Słowian południowych. Oczywiście obejrzeć trzeba również sam monaster – w zachowanej do naszych czasów postaci z 1743 roku, po odbudowie nowego wzniesionego w 1701 r. (pierwszy, założony w 1484 został niemal całkowicie zniszczony przez Turków w 1692 chociaż miał charakter obronny) – i klasztorną cerkiew Narodzenia Matki Bożej. Znajduje się w niej ikonostas wykonany przez greckich snycerzy.

{gallery}18819{/gallery}
A przy skalnej ścianie w północnej części świątyni relikwie św. Piotra Cetyńskiego oraz relikwiarz z drzazgą z krzyża Jezusa. W mieście jest również kaplica – nekropolia Nikoły I Petrovića – Njegoša i jego żony, zbudowana w 1886 roku dla upamiętnienia pierwszego cetyńskiego klasztoru i na jego miejscu. Na szczycie Orlov Krš znajduje się, jak już wspomniałem, grób Danyła I (1677-1735), założyciela dynastii Njegošów, z kopułą wspartą na czterech kolumnach. Do tutejszych cennych zabytków należy też cerkiew na Čipurze w południowej części miasta i w pobliżu monasteru.

Tradycje i współczesność

Trafiłem na zdążający do niej na uroczystość zaślubin orszak weselny prowadzony przez mężczyznę z flagą państwową. Niemal w centrum miasta stoi Cerkiew Wołoska otoczona niewielkim cmentarzem, a około kilometra na północ od niej katolicki kościół św. Antoniego z Padwy. W wolnym czasie warto zobaczyć również zbiory Muzeum Historycznego i Sztuki w dawnym Domu Rządowym (Vladin Dom), byłej siedzibie czarnogórskiego parlamentu. Ponadto resztki twierdzy Tablja nad monasterem, a także – niestety tylko z zewnątrz, gdyż od 2005 roku, po remoncie, jest on rezydencją prezydenta Czarnogóry – Niebieski Pałac zbudowany w latach 1894-1895 dla następcy tronu.
Chodząc po mieście trudno nie zauważyć na centralnym placu futurystycznej rzeźby pary byków wykonanej z metalu i szkła (a może z pleksiglasu, nie sprawdzałem). A w innych jego punktach budynków dawnych ambasad w dosyć zasadniczy sposób różniących się od pozostałej zabudowy. Wykorzystywanych oczywiście współcześnie na inne cele. Bardzo skromnie i prowincjonalnie, z zewnątrz przypominając parterowy dworek szlachecki, prezentuje się „Zetski Dom" – miejscowa siedziba teatru. Ale jak na jednodniowy wypad z nad morza, lub przerwę w podróży po kraju, jest tu co robić nawet przez kilka godzin.

Warszawa

Polityka Prywatności

W celu realizacji obowiązku informacyjnego, zgodnie z art. 13 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. poniżej przekazujemy „klauzulę informacyjną” z prośbą o zapoznanie się.


Polityka prywatności i przetwarzania danych osobowych

Administratorem Twoich danych osobowych jest Impresja Studio Promocji z siedzibą w Warszawie, przy ulicy Drewnianej 5 lok. 3,. Poniżej znajdziesz wszelkie niezbędne informacje dotyczące przetwarzania Twoich danych osobowych w związku z realizacją usługi informacyjnej.

2. Dane osobowe przetwarzane są w celu w celu świadczenia usług informacyjnych oraz w celach marketingowych. Podstawą prawną jest art. 6 ust. 1 lit a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE - „RODO”).

3. Dane będą przetwarzane w celach marketingowych do momentu wycofania przez Ciebie zgody na takie przetwarzanie.

W zakresie usług Impresja Studio PR Twoje dane będą przetwarzane przez okres, w którym usługi te będą świadczone oraz, w uzasadnionych wypadkach, po zakończeniu ich świadczenia, jednak wyłącznie jeżeli jest dozwolone lub wymagane w świetle obowiązującego prawa np. przetwarzanie w celach statystycznych, rozliczeniowych lub w celu dochodzenia roszczeń. W takim przypadku dane będą przetwarzane jedynie przez okres niezbędny do realizacji odpowiednich celów.

4. Po zakończeniu przetwarzania danych osobowych w pierwotnym celu, dane będą, w uzasadnionych wypadkach, przetwarzane po zakończeniu ich świadczenia, jednak wyłącznie jeżeli jest dozwolone lub wymagane w świetle obowiązującego prawa np. przetwarzanie w celach statystycznych, rozliczeniowych lub w celu dochodzenia roszczeń. W takim przypadku dane będą przetwarzane jedynie przez okres niezbędny do realizacji odpowiednich celów.

5. Podanie danych jest dobrowolne

6. Twoje dane osobowe nie będą przekazywane.

7. Jako administrator Twoich danych, zapewniamy Ci prawo dostępu do Twoich danych, możesz je również sprostować, żądać ich usunięcia lub ograniczenia ich przetwarzania. Możesz także skorzystać z uprawnienia do złożenia wobec Administratora sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych oraz prawa do przenoszenia danych do innego administratora danych. W przypadku wyrażenia dobrowolnej zgody, przysługuje Ci prawo cofnięcia zgody na przetwarzanie danych w dowolnym momencie co nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Informujemy także, że przysługuje Ci prawo wniesienia skargi do organu nadzorującego przestrzeganie przepisów ochrony danych osobowych.

8. Na niniejszej witrynie znajdują się wtyczki społecznościowe serwisu Facebook: „Lubię to”, które są powiązane z serwisem Facebook. Pod naszym artykułami umieszczany jest kod odwołujący się do serwisu Facebook. Używając przycisku „Lubię to”, użytkownik loguje się do serwisu Facebook, w którym obowiązują zasady ochrony prywatności określone przez serwis Facebook.

9. Ta strona zbiera w sposób automatyczny informacje zawarte w plikach cookies i wykorzystuje je w celach statystycznych oraz do usprawnienia funkcjonowania serwisu. Pliki Cookiem są też zbierane przez Google Analytics. Pliki cookies są plikami tekstowymi, które przechowywane są w komputerze użytkownika serwisu.

Wykorzystujemy dwa rodzaje plików cookies – tymczasowe i stałe. Pliki tymczasowe przechowywane są do momentu opuszczenia przez Ciebie naszej strony (poprzez wejście na inną stronę, wylogowanie lub wyłączenie przeglądarki). Pliki stałe przechowywane są w Twoim komputerze do czasu ich usunięcia lub przez czas wynikający z ich ustawień.

W każdej chwili możesz dokonać zmiany ustawień swojej przeglądarki, aby zablokować obsługę plików cookies lub każdorazowo uzyskiwać informacje o ich umieszczeniu w swoim urządzeniu. Inne dostępne opcje możesz sprawdzić w ustawieniach swojej przeglądarki internetowej. Większość przeglądarek domyślnie jest ustawione na akceptację zapisu plików cookies w komputerze. Informacje dotyczące ustawień przeglądarek internetowych dostępne są w jej menu (pomoc) lub na stronie jej producenta.

Korzystając z tej strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie cookies zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki
       

10. Przedstawicielem Administratora jest Tomasz Brzozowski Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.