Ostrzeżenie
  • JFolder::pliki: Ścieżka nie jest folderem. Ścieżka: /home/kur365/domains/kurier365.pl/public_html/images/18906.
  • Nie powiodło się załadowanie pliku XML.
Uwaga
  • There was a problem rendering your image gallery. Please make sure that the folder you are using in the Simple Image Gallery Pro plugin tags exists and contains valid image files. The plugin could not locate the folder: images/18906
updated 4:42 PM CEST, Jun 21, 2018
A+ A A-

Włochy: Tirano - krańcowe stacje dwu krajów

  • Napisane przez Cezary Rudziński
  • Dział: Europa
Wyróżniony Włochy: Tirano - krańcowe stacje dwu krajów

Na północnym krańcu Lombardii, tuż przy granicy Włoch ze Szwajcarią, w prowincji Sondrio i regionie górnego Veltlinu ( po włosku Valtellina, w lokalnym narzeczu lombardzkim Valtuline) położonego w dolinie rzeki Adda, leży niewielkie, zaledwie nieco ponad 9-tysięczne miasto i siedziba gminy, Tirano.

Mimo dosyć ciekawej przeszłości i paru cennych zabytków jakie się w nim znajdują, zupełnie pominięte zarówno w znanych mi polskich przewodnikach po Włoszech, jak i dosyć drobiazgowym Bedekerze z... 1908 roku „Italien. Von den Alpen bis Neapel" (Włochy. Od Alp do Neapolu).

Już w roku 1073

Ale trochę faktów na jego temat znalazłem zarówno na miejscu, jak i w innych zagranicznych źródłach. Dziś to lokalne centrum regionu rolniczego, w którym uprawiane są przede wszystkim jarzyny, warzywa i winorośl, z niewielkimi zakładami przemysłowymi oraz rzemieślniczymi, położone na lewym brzegu rzeki Adda, po raz pierwszy wspomniane zostało w dokumentach, jako zamek Dosso, już w roku 1073. Na początku XIV wieku Tirano podporządkowane Mediolanowi stało się główną miejscowością górnego Veltlinu. Poważnie zniszczone w walkach pod koniec XV w, zostało odbudowane przez księcia Ludovico il Moro.
To jemu miasto zawdzięcza m.in. wzniesienie solidnych murów obronnych, które przydały się zwłaszcza podczas wojny religijnej katolików z protestantami. Kroniki odnotowały m.in. krwawe powstanie Sacro macello 19 lipca 1620 roku, a następnie Bitwę pod Tirano, z udziałem m.in. Hiszpanów, stoczoną 11 września tegoż roku. Później miasto, dzięki położeniu w pobliżu granicy Republiki Weneckiej, czerpało profity z handlu. W 1797 r. znalazło się w Republice Cisalpejskiej. Bardzo istotne znaczenie miało uruchomienie 29 czerwca 1902 roku przez prywatne przedsiębiorstwo Ferrovia Alta Valtellina linii kolejowej łączącej je z głównym miastem prowincji – Sondrio.

Początki linii kolejowych

Jako ciekawostkę można przytoczyć, że linia ta przejęta została przez państwowe koleje włoskie dopiero w 1970 roku. Transport kolejowy ma tu zresztą ogromne znaczenie. Tirano, dzięki powstałym później połączeniom, stało się ważnym miejscem tranzytowym między m.in. Mediolanem oraz – trasą słynnej linii przez przełęcz Bernina (2253 m n.p.m.) w Szwajcarii uruchomionej w 1908 r. przez Koleje Retyckie (Rhätische Bahn), z najstarszym szwajcarskim, a zarazem głównym miastem kantonu Gryzonia (Graubünden) – Chur. I. oczywiście innymi miejscowościami w kraju północnych sąsiadów.
Płynął nią, i nadal płynie w obie strony, nie tylko potok ludzi – słynny widokowy Bernina Express jest tylko ważną ciekawostką turystyczną, oprócz niego kursuje tędy wiele „zwykłych" pociągów, ale także towarów. Przede wszystkim drewna ze szwajcarskich lasów, przerabianego we Włoszech. W mieście znajdują się, zresztą tuż obok siebie, dwie stacje kolejowe. Linii włoskich oraz krańcowa (lub początkowa, w zależności od tego w którą stronę się jedzie) Kolei Retyckich. Gdy byłem tu poprzednio wiosna 2000 roku jadąc Bernina Expressem z północy na południe, w budynku tym znajdowała się placówka graniczna i celna, w której byliśmy kontrolowani.

Ciekawe zabytki

Stare miasto w Tirano otaczają średniowieczne mury z XIV i XV w z trzema bramami (Porta): Pischiavina, Bormina i Milanese. Zachowały się też ruiny zamku Św. Marii (Sta Maria), a także kilka starych zabytkowych dużych domów nazywanych pałacami (Palazzo): Salis, Pretorio – obecnie siedziba mera (podesty), Marinoni – współcześnie ratusz oraz na przedmieściach Pierani i Trombini. Jest też na Starówce kościół p.w. św. Marcina (S. Martino). A na górującym nad miastem zboczu ruiny najstarszej tutejszej budowli, zamku Dosso. Wśród winnic, także na zboczach góry, kościółek Sta. Perpetua – Świętej Perpetua.

{gallery}18906{/gallery}
Najciekawszą i najbardziej godną zobaczenia tutejszą budowlą jest Basilica Madonna di Tirano – bazylika p.w. Wniebowstąpienia NMP, wzniesiona w 1505 roku w odległości prawie kilometra poza ówczesnymi murami miejskimi. Obok niej znajdował się klasztor, obecnie stojący przy placu Kościelnym Palazzo S. Michele. Dookoła tych budowli – w 1578 roku bazylika otrzymała wysoką wieżę zbudowaną na planie kwadratu – powstała początkowo druga, niezależna od Tirano osada, łącząc z czasem z nim w jedną całość. Bazylika jest bardzo interesująca zarówno z zewnątrz, jak i wewnątrz. Ma dużą i bogato zdobioną nawę główną oraz dwie boczne. W lewej, tuż koło wejścia, znajduje się ołtarz z „cudownym" wizerunkiem Maryi.

Bernina expressem ulicami miasta

Uwagę zwraca także ołtarz główny oraz zawieszona po prawej stronie nawy stara drewniana, pięknie rzeźbiona ambona. A niemal vis a vis niej, po przeciwnej stronie, ogromne, także rzeźbione w drewnie, z metalowymi piszczałkami, stare organy. Ogromną ciekawostkę stanowią w Tirano pociągi przejeżdżające przez jego część w pobliżu bazyliki i przecinające m.in. fragment Piazza Basilica – placu Kościelnego. W pewnym momencie zaskoczył mnie dosyć donośny sygnał ostrzegawczy, na głos którego natychmiast stanęły wszystkie pojazdy zwalniając najpierw tory kolejowe. Na które po chwili powoli wtoczył się pociąg jadący do Szwajcarii. A po kilku minutach kolejny stamtąd do Włoch. Kursują one często, trzeba więc uważać.

 

Warszawa

Polityka Prywatności

W celu realizacji obowiązku informacyjnego, zgodnie z art. 13 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. poniżej przekazujemy „klauzulę informacyjną” z prośbą o zapoznanie się.


Polityka prywatności i przetwarzania danych osobowych

Administratorem Twoich danych osobowych jest Impresja Studio Promocji z siedzibą w Warszawie, przy ulicy Drewnianej 5 lok. 3,. Poniżej znajdziesz wszelkie niezbędne informacje dotyczące przetwarzania Twoich danych osobowych w związku z realizacją usługi informacyjnej.

2. Przedstawicielem Administratora jest Tomasz Brzozowski: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

3. Dane osobowe przetwarzane są w celu w celu świadczenia usług informacyjnych przez Wydawnictwo Wasze Podróże oraz w celach marketingowych. Podstawą prawną jest art. 6 ust. 1 lit a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE - „RODO”).

4. Dane będą przetwarzane w celach marketingowych do momentu wycofania przez Ciebie zgody na takie przetwarzanie.

W zakresie usług Impresja Studio PR Twoje dane będą przetwarzane przez okres, w którym usługi te będą świadczone oraz, w uzasadnionych wypadkach, po zakończeniu ich świadczenia, jednak wyłącznie jeżeli jest dozwolone lub wymagane w świetle obowiązującego prawa np. przetwarzanie w celach statystycznych, rozliczeniowych lub w celu dochodzenia roszczeń. W takim przypadku dane będą przetwarzane jedynie przez okres niezbędny do realizacji odpowiednich celów.

5. Po zakończeniu przetwarzania danych osobowych w pierwotnym celu, dane będą, w uzasadnionych wypadkach, przetwarzane po zakończeniu ich świadczenia, jednak wyłącznie jeżeli jest dozwolone lub wymagane w świetle obowiązującego prawa np. przetwarzanie w celach statystycznych, rozliczeniowych lub w celu dochodzenia roszczeń. W takim przypadku dane będą przetwarzane jedynie przez okres niezbędny do realizacji odpowiednich celów.

6. Podanie danych jest dobrowolne

7. Twoje dane osobowe nie będą przekazywane.

8. Jako administrator Twoich danych, zapewniamy Ci prawo dostępu do Twoich danych, możesz je również sprostować, żądać ich usunięcia lub ograniczenia ich przetwarzania. Możesz także skorzystać z uprawnienia do złożenia wobec Administratora sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych oraz prawa do przenoszenia danych do innego administratora danych. W przypadku wyrażenia dobrowolnej zgody, przysługuje Ci prawo cofnięcia zgody na przetwarzanie danych w dowolnym momencie co nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Informujemy także, że przysługuje Ci prawo wniesienia skargi do organu nadzorującego przestrzeganie przepisów ochrony danych osobowych.

9. Na niniejszej witrynie znajdują się wtyczki społecznościowe serwisu Facebook: „Lubię to”, które są powiązane z serwisem Facebook. Pod naszym artykułami umieszczany jest kod odwołujący się do serwisu Facebook. Używając przycisku „Lubię to”, użytkownik loguje się do serwisu Facebook, w którym obowiązują zasady ochrony prywatności określone przez serwis Facebook.

10. Ta strona zbiera w sposób automatyczny informacje zawarte w plikach cookies i wykorzystuje je w celach statystycznych oraz do usprawnienia funkcjonowania serwisu. Pliki Cookiem są też zbierane przez Google Analytics. Pliki cookies są plikami tekstowymi, które przechowywane są w komputerze użytkownika serwisu.

Wykorzystujemy dwa rodzaje plików cookies – tymczasowe i stałe. Pliki tymczasowe przechowywane są do momentu opuszczenia przez Ciebie naszej strony (poprzez wejście na inną stronę, wylogowanie lub wyłączenie przeglądarki). Pliki stałe przechowywane są w Twoim komputerze do czasu ich usunięcia lub przez czas wynikający z ich ustawień.

W każdej chwili możesz dokonać zmiany ustawień swojej przeglądarki, aby zablokować obsługę plików cookies lub każdorazowo uzyskiwać informacje o ich umieszczeniu w swoim urządzeniu. Inne dostępne opcje możesz sprawdzić w ustawieniach swojej przeglądarki internetowej. Większość przeglądarek domyślnie jest ustawione na akceptację zapisu plików cookies w komputerze. Informacje dotyczące ustawień przeglądarek internetowych dostępne są w jej menu (pomoc) lub na stronie jej producenta.

Korzystając z tej strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie cookies zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki.