Ostrzeżenie
  • JFolder::pliki: Ścieżka nie jest folderem. Ścieżka: /home/kur365/domains/kurier365.pl/public_html/images/24011.
  • Nie powiodło się załadowanie pliku XML.
Uwaga
  • There was a problem rendering your image gallery. Please make sure that the folder you are using in the Simple Image Gallery Pro plugin tags exists and contains valid image files. The plugin could not locate the folder: images/24011
updated 4:43 PM CEST, Sep 20, 2018
Na żywo:
A+ A A-

Łotwa: Vecriga, skarby ryskiej Starówki

  • Napisane przez Cezary Rudziński
  • Dział: Europa
Wyróżniony Łotwa: Vecriga, skarby ryskiej Starówki Fot.: Cezary Rudziński

Vecriga – Stara Ryga, czyli najstarsza część łotewskiej stolicy, w roku 1997 wpisana została na Listę Dziedzictwa UNESCO. Ma ona powierzchnię 438 ha, ograniczoną od południowego zachodu prawym brzegiem Dźwiny, po łotewsku Daugavy, zaś od północy ulicą K.Valdemāra – jedną z dwu arterii łączących Starówkę i główną, prawobrzeżną część miasta z lewą przez most drogowy Vanšu. Drugi z mostów – Akmens, również z komunikacją tramwajową, wprowadza ruch na nadbrzeżny bulwar 11. novembra i do ścisłego centrum Starego Miasta.


Od północnego wschodu jego teren zamyka kanał Pilšetas, a ściślej bulwar Aspazijas, gdyż między nim i kanałem są tereny parkowe oraz stoi w nich gmach Łotewskiej Opery Narodowej. Granicą południowo – wschodnią Vecirgi jest ul. 13. janvāra i biegnącą obok niej linia kolejowa do dworca centralnego. Kolebką miasta były okolice ujścia do Dźwiny nieistniejącej już, gdyż dawno została zasypana, rzeczki Riga, od której wzięło ono nazwę. Już w X wieku, chociaż trochę dalej na północ, u ujścia Dźwiny do Zatoki Ryskiej Bałtyku, istniała w tym miejscu osada plemienna Liwów.

Papież Innocenty III postanowił...

Miasto założył w 1201 r. biskup Albert von Buxhővden, wykonując decyzję papieża Innocentego III, który postanowił (był to okres największej władzy papiestwa) że jedynym miejscem międzynarodowego handlu w tym regionie mają być okolice ujścia Rygi do Dźwiny. Ale o dziejach łotewskiej stolicy niedawno pisałem („Łotwa: Ryga z lotu ptaka i ziemi") i zainteresowanych nimi odsyłam do niego, lub bardziej szczegółowych informacji w przewodnikach lub innych publikacjach. Pierwszymi tutejszymi budowlami stały się mury miejskie wznoszone od 1207 r. oraz katedra od 1211 r.
Później, po 1237 r., zamek zakonu kawalerów mieczowych i kolejne budowle miejskie: domy mieszkalne i magazyny portowe oraz kupieckie. Z ponad 8-wiekowej przeszłości Rygi najstarszych budowli zachowało się niewiele. Większość nie przetrwała bowiem wojen, pożarów i upływu czasu. Wszystkie które zachowały się, były zresztą, podobnie jak działo się to w innych europejskich miastach, przebudowywane w różnych okresach i stylach. Dlatego na Starówce można oglądać również gmachy XIX-wieczne, a nawet współczesne.

Najstarsze gotyckie świątynie

Są wśród nich jednak prawdziwe stare skarby, stanowiące dumę mieszkańców oraz magnesu przyciągające tu turystów z kraju i świata. Najstarszymi z zachowanych są świątynie. Cztery mają rodowód od XIII wieku. Najstarszą, a zarazem największą sakralną budowlą Łotwy, jest wspomniana już Katedra Tumska p.w. NMP – Doma katedrale, wznoszona od 1211 do 1270 roku. Poza, ze względu na wielkość, ówczesnymi murami miejskimi. Pierwotnie romańska na planie krzyża łacińskiego, gruntownie przebudowana została w XIV i XV w. stylu gotyku, z powiększeniem nawy głównej.

{gallery}24011{/gallery}
Z okresu baroku (1776) pochodzi dzwonnica, później nastąpiła częściowa przebudowa w stylu neogotyckim, a w XX w. dodany nawet secesyjny przedsionek. Na szczycie 90-metrowej kościelnej wieży od 1595 r. kręci się złoty kur. Katedra i przylegający do niej klasztor tworzą harmonijną całość. Wnętrza świątyni, zgodnie z zasadami protestantyzmu są skromne, ale monumentalne. Zachowały się w niej stare epitafia i kamienie nagrobne, barokowa ambona oraz witraże z przełomu XIX i XX w., które przetrwały bombardowania w 1944 roku.

Sławne organy

Największym skarbem katedry są jednak słynne organy, w momencie powstawania największe w świecie, o wspaniałych dźwiękach. Słuchałem ich ponad pół wieku temu gdy koncertował na nich sławny organista i było to wielkie przeżycie artystyczne. W czasach komunistycznych świątynię tę zamieniono w salę koncertową. Rówieśnikiem katedry jest luterański kościół św. Piotra. Też pierwotnie romański, później, po roku 1491, ceglany gotycki, wielokrotnie przebudowany. W 1690 roku dodano mu barokową, strzelistą drewnianą, 123-metrową wieżę, najwyższą wówczas na świecie.
Kościół ten zniszczony został jednak podczas II wojny światowej i odbudowany w 1973 roku. Wewnątrz znajdują się m.in. dawne epitafia, a szpiczasta, już metalowa wieżą, ma 123,25 m wysokości. I stanowi, obok katedry, ważną dominantę w panoramie miasta. Również korzenie od I połowy XII w. ma, niemal sąsiadujący ze św. Piotrem, luterański kościół św. Jana. Początkowo była to kaplica przy klasztorze dominikanów, od 1582 r. kościół – pierwszy luterański w mieście. Ma on unikatowy portal w formie schodów, wewnątrz zaś wiele cennych zabytków sztuki sakralnej.

Pogłaskać Bremeńskich Muzykantów na szczęście

Obok niego stoi jedna z najpopularniejszych rzeźb w mieście – replika Bremeńskich Muzykantów z tego niemieckiego miasta, przedstawiająca bohaterów słynnej baśni braci Grimm. Trójkę zwierząt stojących jedno na drugim, na szczycie tej piramidy zaś koguta. Był to dar dla Rygi od Bremy, z której pochodził biskup Albert, założyciel miasta nad Dźwiną.
Potarcie nosa któregokolwiek z tych zwierząt „gwarantuje" podobno spełnienie życzeń. Są więc one wypolerowane dotykami dłoni. Czwartą z najstarszych ryskich świątyń jest katolicki kościół, obecnie katedra św. Jakuba (Svētā Jekāba Katedräle), z metryką od 1225 roku.
Początkowo wczesno – następnie późnogotycki z dobudowaną wówczas kaplicą św. Krzyża. W 1756 r. dostawiono do niego wieżę z zegarem u podstawy, a nad nim dzwon wzywający do gaszenia pożarów. Oczywiście z większością tych najstarszych tutejszych świątyń związane są różne historie i legendy, ale nie miejsce tu, aby je opisywać. Ze świeckich obiektów najstarszym jest potężny Zamek Ryski – Rigas pils, zbudowany przez Zakon Rycerzy Mieczowych na brzegu Dźwiny, w północno-zachodniej części obecnej Starówki. Wznoszono go w latach 1330-1353 i 1495-1515.

Zamek zakonny i bunty mieszczan

Dwukrotnie był burzony przez zbuntowanych mieszczan rozeźlonych próbami zakonu podporządkowania mu miasta i... odbudowywany na ich koszt. Otoczony głęboką fosą, z dwiema wieżami, przebudowywany na przełomie XVIII i XIX w. przez władze rosyjskie, gdy był siedzibą Urzędu Guberni. Obecnie, podobnie jak podczas jej pierwszej niepodległości w latach międzywojennych, jest siedzibą prezydenta Łotwy. W południowej części zamku mieszczą się zaś muzea: Łotewskie Historyczne i Łotewskie Sztuki Obcej.
Ze średniowiecznych murów miejskich zachował się ich pory fragment z XVII-wiecznymi koszarami św. Jakuba, a także sąsiadujące z nimi Baszta Prochowa i Szwedzka Brama w północno – wschodniej części Vecriga. Ponadto kilka fragmentów w jej centrum, m.in. Dwór Jana niedaleko kościoła św. Piotra. Za najładniejszą budowlę świecką Rygi uchodzi Dom Bractwa Czarnogłowych (Melngalvju Nams) w stylu niderlandzkiego renesansu oraz sąsiadujący z nim Dom Schwaba. Pierwszy z nich nazwę swoją zawdzięcza patronowi, św. Maurycemu, przedstawianego w postaci Maura.

Wspaniałe repliki

Bractwo skupiało nieżonatych kupców świeżo przybyłych do miasta i słynęło z organizowanych imprez, zwłaszcza karnawału. Obecny, trochę oszałamiający wygląd, z rzeźbami, płaskorzeźbami, malowidłami i innymi elementami dekoracyjnymi, budowla ta otrzymała pod koniec XVIII w. Niegdyś znajdowała się w niej kolekcja, podobno największa w świecie, sreber. Większość z nich zabrali jednak ostatni członkowie bractwa uciekający z Łotwy do Niemiec w 1939 r. po zawarciu przez nie zbrodniczego paktu Mołotow – Ribbentrop z ZSRR.
Patrząc na ten gmach trudno uwierzyć, że jest to replika zbudowana w latach 1995-1999, gdyż oryginał został doszczętnie zniszczony podczas II wojny światowej. Ale naprawdę robi wrażenie. Kopią oryginału jest również Dom Schwaba z 1895 r. Przed nimi stoi kamiennym pomnik francuskiego bohatera narodowego Rolanda, bratanka cesarza Karola Wielkiego. W XIX w. Niemczech symbolizował on władzę sadowniczą i swobodę średniowiecznych miast. I w tym charakterze stanął tu w 1896 r. Dodam, że czubek jego miecza stanowi „punkt zero", od którego mierzone są odległości na Łotwie.

Trzej bracia i dwie gildie

Naprzeciwko obu tych budynków, po drugiej stronie placu Ratuszowego, stoi ratusz z 1750 r. z wieżyczką. Również powojenna dokładna replika, gdyż cały ten fragment miasta został zniszczony w trakcie działań wojennych. Cennymi natomiast, oryginalnymi zabytkami, są sąsiadujące ze sobą średniowieczne domy przy ul. Mazā, parę kroków na północ od katedry. Najsławniejsze, to Trzej Bracia – trzy domy zbudowane na wąskim odcinku ziemi, z których jeden jest najstarszym murowanym budynkiem mieszkalnym w mieście. Domy te były oczywiście przebudowywane, stanowią podręcznikowy przykład rozwoju architektury ryskiej na przestrzeni dziejów.
Starych, chociaż nie aż tak, domów zachowało się na Starówce więcej, nawet całe ich uliczki. A także budynków użyteczności publicznej. Do najcenniejszych, chociaż z najstarszymi, z XIV w., tylko fragmentami, należy Wielka Gildia założona w 1354 r. przez ryskich kupców oraz sąsiadująca z nią przy ul. Amatu Mała Gildia, też pierwotnie z połowy XIV w., skupiająca tutejszych żeglarzy. Obecny budynek pochodzi jednak dopiero z lat 1864-1866 i stanowi przykład brytyjskiego neogotyku. Ciekawych ulic, domów i obiektów na Starówce jest oczywiście o wiele więcej.

Warto tu przyjechać

Chociażby słynny Dom Kotów. Trzypiętrowa kamienica z 1910 roku, z dużymi kotami na szczytach wieżyczek. Przykłady można mnożyć, bo do oglądania i odwiedzania jest naprawdę wiele. Polecam także zabytkowe lokale, chociażby restaurację – średniowieczną piwnicę Rozengrāls w podziemiach nowoczesnej kamienicy i sporo innych. Czy zupełnie współczesne dzieła. Spodobała mi się np. w i przy jednym ze staromiejskich restauracyjnych ogródków galeria rzeźb.
Bardzo oryginalnych, chociaż ciężkich. Wykonanych bowiem z odpowiednio dobranych dużych kamieni łączonych i uzupełnianych częściami metalowymi. Jest wśród nich nosorożec, dzik, kozioł, żaby i kilka ptaków, m.in. bocian, sowa oraz kaczor. Na każdym nalepka z ceną... Najlepiej więc przyjechać tu na kilka dni i odkrywać ciekawe miejsca nie spiesząc się, smakując łotewskie potrawy i piwa oraz poznając miasto i jego mieszkańców.

Autor uczestniczył w wyjeździe na Litwę, Łotwę i do Estonii zorganizowanym dla Stowarzyszenia Dziennikarzy – Podróżników „Globtroter" przez warszawskie biuro turystyczne „Bezkresy".

Warszawa

Polityka Prywatności

W celu realizacji obowiązku informacyjnego, zgodnie z art. 13 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. poniżej przekazujemy „klauzulę informacyjną” z prośbą o zapoznanie się.


Polityka prywatności i przetwarzania danych osobowych

Administratorem Twoich danych osobowych jest Impresja Studio Promocji z siedzibą w Warszawie, przy ulicy Drewnianej 5 lok. 3,. Poniżej znajdziesz wszelkie niezbędne informacje dotyczące przetwarzania Twoich danych osobowych w związku z realizacją usługi informacyjnej.

2. Dane osobowe przetwarzane są w celu w celu świadczenia usług informacyjnych oraz w celach marketingowych. Podstawą prawną jest art. 6 ust. 1 lit a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE - „RODO”).

3. Dane będą przetwarzane w celach marketingowych do momentu wycofania przez Ciebie zgody na takie przetwarzanie.

W zakresie usług Impresja Studio PR Twoje dane będą przetwarzane przez okres, w którym usługi te będą świadczone oraz, w uzasadnionych wypadkach, po zakończeniu ich świadczenia, jednak wyłącznie jeżeli jest dozwolone lub wymagane w świetle obowiązującego prawa np. przetwarzanie w celach statystycznych, rozliczeniowych lub w celu dochodzenia roszczeń. W takim przypadku dane będą przetwarzane jedynie przez okres niezbędny do realizacji odpowiednich celów.

4. Po zakończeniu przetwarzania danych osobowych w pierwotnym celu, dane będą, w uzasadnionych wypadkach, przetwarzane po zakończeniu ich świadczenia, jednak wyłącznie jeżeli jest dozwolone lub wymagane w świetle obowiązującego prawa np. przetwarzanie w celach statystycznych, rozliczeniowych lub w celu dochodzenia roszczeń. W takim przypadku dane będą przetwarzane jedynie przez okres niezbędny do realizacji odpowiednich celów.

5. Podanie danych jest dobrowolne

6. Twoje dane osobowe nie będą przekazywane.

7. Jako administrator Twoich danych, zapewniamy Ci prawo dostępu do Twoich danych, możesz je również sprostować, żądać ich usunięcia lub ograniczenia ich przetwarzania. Możesz także skorzystać z uprawnienia do złożenia wobec Administratora sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych oraz prawa do przenoszenia danych do innego administratora danych. W przypadku wyrażenia dobrowolnej zgody, przysługuje Ci prawo cofnięcia zgody na przetwarzanie danych w dowolnym momencie co nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Informujemy także, że przysługuje Ci prawo wniesienia skargi do organu nadzorującego przestrzeganie przepisów ochrony danych osobowych.

8. Na niniejszej witrynie znajdują się wtyczki społecznościowe serwisu Facebook: „Lubię to”, które są powiązane z serwisem Facebook. Pod naszym artykułami umieszczany jest kod odwołujący się do serwisu Facebook. Używając przycisku „Lubię to”, użytkownik loguje się do serwisu Facebook, w którym obowiązują zasady ochrony prywatności określone przez serwis Facebook.

9. Ta strona zbiera w sposób automatyczny informacje zawarte w plikach cookies i wykorzystuje je w celach statystycznych oraz do usprawnienia funkcjonowania serwisu. Pliki Cookiem są też zbierane przez Google Analytics. Pliki cookies są plikami tekstowymi, które przechowywane są w komputerze użytkownika serwisu.

Wykorzystujemy dwa rodzaje plików cookies – tymczasowe i stałe. Pliki tymczasowe przechowywane są do momentu opuszczenia przez Ciebie naszej strony (poprzez wejście na inną stronę, wylogowanie lub wyłączenie przeglądarki). Pliki stałe przechowywane są w Twoim komputerze do czasu ich usunięcia lub przez czas wynikający z ich ustawień.

W każdej chwili możesz dokonać zmiany ustawień swojej przeglądarki, aby zablokować obsługę plików cookies lub każdorazowo uzyskiwać informacje o ich umieszczeniu w swoim urządzeniu. Inne dostępne opcje możesz sprawdzić w ustawieniach swojej przeglądarki internetowej. Większość przeglądarek domyślnie jest ustawione na akceptację zapisu plików cookies w komputerze. Informacje dotyczące ustawień przeglądarek internetowych dostępne są w jej menu (pomoc) lub na stronie jej producenta.

Korzystając z tej strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie cookies zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki
       

10. Przedstawicielem Administratora jest Tomasz Brzozowski Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.